بررسی انگیزه های سفر با محوریت شهرستان کازرون

انگیزه های سفر

کد خبر: ۷۷۱۰

تاریخ: ۲۰ مهر ۱۳۹۰ - ۱۸:۴۷

هر وقت که موضوع گردشگری مطرح می شود یکی از نخستین سوالاتی که در ذهن برنامه ریزان این صنعت، سیاستگزاران ، محققان و علاقه مندان شکل می گیرد که مردم چرا به سفر می روند؟ آنها چرا مقصد مشخصی را برای سفر خود انتخاب می کنند و انگیزه آنها از این انتخاب چیست ؟

به اجمال باید گفت که گردشگران به دلایلی همچون انگیزه های معنوی دستیابی به موفقیت و پرستیژ اجتماعی، رهایی از فشارهای زندگی روزمره و کسب تجربه و آموختن در خصوص فرهنگهای گوناگون سفر می کنند هرچند که ممکن است اینها همه انگیزه ها نباشد اما معمولا همه انگیزه ها را در این موارد می توان گنجاند .

از دیدگاه و مقاصد گردشگری مطالعه و بررسی انگیزه های مسافران از آن رو اهمیت دارد که به برنامه ریزان و سیاستگزاران آنها اطلاع می دهند که مقصد مطلوب کجاست و چه ویژگی هایی باید داشته باشد . بدین ترتیب مدیریت مقاصد گردشگری می تواند بازارهای هدف خود را با توجه به دانسته ها و امکانات سازماندهی نموده و منابع خود را به گونه ای مناسب جهت پاسخگویی به نیازهای بازار هدف تجهیز نماید . این تنها راه واقعی موفقیت در جلب رضایت مشتری و توسعه گردشگری در یک مقصد است . با نگاهی به وضعیت گردشگری کازرون می توان انگیزه های گردشگران ورودی به شهرستان را به دو دسته تقسیم بندی نمود : 1- انگیزه های فرهنگی 2- انگیزه های مذهبی

انگیزه های فرهنگی : تنوع اقوام و گروههای مختلف در کازرون « کرد ، لر ، ترک ، عرب و کازرونی » باعث تنوع فرهنگ ها و آداب و رسوم مختلف گردیده است . هرچند که وجوه مشترک همه این فرهنگ ها از وجوه افتراق آنها بیشتر است اما برخی ویژگی ها و آداب و سنتهای خاص نشان از تفاوتهای فرهنگی دارد . پیشینه تاریخی بلاد کازرون نیز یکی از داشته های فرهنگی و انگیزه ای مهم برای حضور گردشگران است . سابقه چندین هزار ساله تمدنی و آثار به جای مانده از تمدنهای ساسانی و اسلامی در جای جای این سرزمین سبب شده که نام کازرون در منابع و کتابهای تاریخی به عنوان شهر تاریخی یاد شود و انگیزه ای شود تا از سایر قسمتهای کشور گروهایی به مقصد دیدن این آثار تمدنی حرکت نمایند . بیشاپور ، نقش برجسته ها و مجسمه شاپور در غار خود به تنهایی معرف این دیار بوده اند و مقصد اکثر تورهای خارجی هستند .

انگیزه های مذهبی : بخش بسیار زیادی از گردشگران ورودی به این شهرستان را که - اکثرا ایرانی و از شهرهای مجاور کازرون هستند-  گردشگرانی تشکیل می دهند که با انگیزه های مذهبی به کازرون می آیند . کازرون به خاطر وجود آرامگاه پر خیر و برکت امامزاده سید حسین ( ع ) از موقعیت خوبی برخوردار است . موقعیت جغرافیایی استقرار بقعه این امامزاده ، اهمیت و جایگاه سید حسین ( ع ) در بین امامزادگان ایران باعث توجه ویژه به آن شده است . بنا بر روایتی ایشان نوه امام چهارم شیعیان بوده و در شرایط سیاسی خاص دوران سلجوقیان به این منطقه مهاجرت نموده است و در نهایت در این مکان که از شرایط خوبی هم برخوردار بوده  رحل اقامت افکنده است . وجود یکی از چشمه های معروف جنوب کشور در پایین دست آرامگاه ، باغستانهای وسیع و عبور جاده کازرون به ممسنی از کنار آن بستر مناسبی را برای حضور گردشگران غیر کازرونی فراهم نموده است .

تعدد بقاع متبرکه ائمه زادگان و بزرگان در این شهرستان علاوه بر اینکه نشان از ریشه دارا بودن مذهب در بین مردم دارد به جایگاه ویژه علم و عالم نیز اشاره می نماید . بسیاری از این بقعه ها متعلق به شخصیت های علمی و عرفای کازرون است که هرکدام شان و جایگاه ویژه ای در مکاتب علمی و عرفانی و تصوف ایران دارند .

اشخاصی مثل شیخ ابواسحاق کازرونی ، شیخ عبداله بلیانی ، شیخ امین الدین و علامه بزرگ جلال الدین دوانی هرکدام چراغ فروزانی در اندیشه های مذهبی و دینی ایران در فاصله بین قرنهای چهارم تا دهم هجری هستند .

اگرچه در ریشه یابی سلسله نسب برخی از این بزرگان هنوز اتفاق نظر کاملی حاصل نشده و برخی ابهام هایی نیز وجود دارد اما پیوند اعتقادی مردم با این بزرگان و آرامشی که از زیارت قبور هر کدام از اینها به افراد دست می دهد انها را در زمره اهداف گردشگری مذهبی قرار داده است .

به نظر می رسد رویکرد آینده با توجه به ابعاد دیگر گردشگری گسترش بیشتر یابد. زیرا نسل امروز و آینده خسته از کار و تلاش شبانه روزی و انگیزه های دیگر یعنی رهایی از فشارهای روزمره زندگی ، کسب نشاط و شادی طبیعت را انتخاب نموده و به دامان طبیعت و گردش در آن می پردازد.هرچند که امروز انگیزه های طبیعت گردی برای گردشگران ورودی به شهرستان جایگاهی نداشته و به این موضوع کمتر پرداخته می شود اما باید تصویر ذهنی برخی گردشگران را به داشته های این منطقه تغییر داد و این جاذبه را به دیگر جاذبه های مهم و قابل دید شهرستان افزود .

در بعد شهرستانی انگیزه های مردم کازرون را به ترتیب اولویت می توان اینگونه تقسیم نمود:

1-   انگیزه های مذهبی 2- انگیزه های کسب نشاط و شادی و رهایی از فشارهای روزمره زندگی 3- انگیزه های فرهنگی 4- کسب تجربه و تغییر در نوع زندگی

انگیزه های مذهبی اولین و مهمترین دلیل سفر در کازرون است . لذت زیارت امامزاده سید حسین (ع ) ، سید محمد کاشی ، میرعماد الدین و ... این قدر برای یک کازرونی زیاد است که به دفعات مختلف در طول هفته حتی بصورت یک بار هم شده خود را راهی این مناطق می کند . این موضوع با در نظر گرفتن شرایط جغرافیایی و وجود رودخانه شاپور و چشمه سراب اردشیر در کنار سید حسین (ع ) دوچندان می شود . انگیزه های روحی و روانی و لذت بردن از زیبایی های طبیعت باعث شده که در فصل زمستان و بهار به دلیل شرایط آب و هوایی مناطق بکر و طبیعی کازرون همچون تالاب بین المللی پریشان ، جنگل دشت برم ، جنگلهای پرپشت کوهمره و دوان جایگاه خانواده ها و دوستداران طبیعت باشد و این موضوع به خصوص در اواخر هفته و ایام تعطیل خود را نشان می دهد .

انگیزه های فرهنگی و بازدید از یادمانهای تاریخی در درجه سوم اهمیت برای مردم کازرون است بسیاری از مردم این شهرستان حتی برای یک بار از برخی از این یادمانها بازدید نموده اند ؛ این در حالی است که ممکن است به فاصله 2 کیلومتری شهر بیشاپور هفته ای یک بار از بقعه سید حسین (ع) زیارت نمایند .

با نگاهی به تغیییر در ترکیب جمعیتی کازرون به خصوص در شهر با آمار و ارقام موجود از حضور کازرونی ها در شهرهای مختلف ایران وخارج از کشور می توان فهمید که سفر با انگیزه کسب تجربه و تغییر در نوع زندگی در کازرون از گذشته های دور وجود داشته و همین موضوع باعث مهاجرت طیف وسیعی از نخبگان علمی ، اقتصادی و فرهنگی کازرون به جاهای دیگر شده است . بر اساس یک آمار غیر رسمی حدود یک میلیون دوانی در دنیا وجود دارد که این موضوع با توجه به جمعیت و شکل جغرافیایی روستای دوان جالب توجه است و یا حدود 280 هزار نفر کازرونی در شهرهای دیگر زندگی می کنند که اکثر افرادی هستند که با انگیزه تغییر در نوع زندگی و کسب تجربه های جدید از کازرون رفته اند . البته تغییر درست در مورد این انگیزه مهاجرت است که خود به خود واژه ای ناخوشایند است . مهاجرت همیشه ناشی از شرایط سخت و نامناسب زندگی است و فرد به دلایل مختلف به آن ناچار می شود .

گردشگری یک صنعت چند وجهی است و نیازمند برنامه ریزی دراز مدت . برای تقویت و توسعه صنعت گردشگری نیازمند یک برنامه با چشم اندار 25 ساله هستیم . برنامه ای که با آمدن و رفتن مدیران و تنوع سلیقه ها دچار تغییر نگردد .  این واقعیت غیر قابل انکار است که قابلیت ها و ظرفیت های گردشگری متنوع شهرستان کازرون - که اتفاقا کم هم نیستند - نیازمند سرمایه گذاری و پرداخت و پروراندن هستند تا بتوان عنوان جاذبه های گردشگری بر آنها نهاد . به قول یکی از اساتید گردشگری « صرف داشتن جاذبه ، یک منطقه را تبدیل به مقصد گردشگری نمی کند بلکه ساختن آن منطقه و برنامه ریزی برای تصویر سازی بر روی ذهن مخاطبان است که آن منطقه را تبدبل به یک قطب گردشگری می نماید. » سرمایه گذاری ها باید در تمام ابعاد یعنی زیر ساخت ها « شامل آب ، برق ، جاده دسترسی ، سرویس های بهداشتی » اقامتگاههای بسیاری از مناطق کازرون با وجود داشتن جاذبه های گردشگری به دلیل نداشتن زیرساختها، جاذبه گردشگری محسوب نمی شوند . زیرا امکان سفر تورهای مسافرتی و حضور مردم در آن مناطق فراهم نیست .

گردشگری دارای مباحث اقتصادی است و اصولا واژه صنعت که در ابتدای این عنوان می آید اهمیت آن را برای برنامه ریزان و سیاست گزاران مشخص می نماید . بسیاری از بخش های مدیریتی مهم شهرستان کازرون نسبت به این مقوله بی تفاوتند و شاید هم در برنامه دراز مدت خود این موضوع را نادیده گرفته اند و جا دارد که این بخش ها در برنامه های خود تجدید نظر نماید . بدون شک شهرداری ها ، کمیته برنامه ریزی شهرستان ، نیروی انتظامی و سازمانهای شبه دولتی و خصوصی در گردشگری نقش دارند  اما در بسیاری موارد هماهنگی شفاف در بین این نهادها برای توسعه گردشگری داخلی نداریم . منابع محدود مالی و پرداختن به کارهای روزمره مردم و نداشتن یک برنامه چشم انداز دراز مدت برای شهرستان از نقاط ضعف گردشگری شهرستان است .

تقسیم جاذبه های گردشگری بین حوزه وظایف ادارات مختلف ، اوقاف ، میراث فرهنگی ، محیط زیست و منابع طبیعی باعث شده که برنامه ریزی درستی نتوان انجام داد علاوه بر همه اینها کمبود نیروی متخصص و آموزش دیده در این حوزه شرایط نامناسبی را برای رقابت با شهرهای دیگر فراهم نموده و نگرانی از عقب ماندن از این صنعت و منافع اقتصادی حاصل از آن را برای دست اندرکاران تشدید شده است .

به  نیابت از اداره میراث فرهنگی و گردشگری اعلام می نمایم که دست صاحب نظران و اندیشمندان را در ارائه پیشنهاد برای بهبود وضعیت گردشگری می فشاریم و این نکته را نیز متذکر می شویم که سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری تنها متولی این صنعت نیست و این صنعت همانند سایر صنایع دیگر نیازمند همکاری و همدلی و حمایت مسئولین و مشارکت ادارات مختلف دیگر است . فراموش نکنیم گردشگری یک صنعت است و ساده ترین و ابتدایی ترین اقدامات برای فراهم کردن حضور گردشگران در شهرستان احداث زیرساخت ها در مجاورت جاذبه های گردشگری است ، موضوعی که به دلایل مختلف به فراموشی سپرده شده است .

منبع: سایت اداره میراث فرهنگی شهرستان کازرون

نویسنده: همت محمدی