فتنه شناسی

محمدحسن مهبودی

کد خبر: ۵۸۲۸

تاریخ: ۲۷ آذر ۱۳۸۹ - ۱۵:۵۷

فتنه چیست ؟ وقتی طلا در آتش می نهند ومی گدازند تا خوبی و بدی  عیار آن مشخص گردد ، به این کار فتنه گفته می شود . ( مفردات راغب /واژه ی فتنه )

فتنه در معانی مختلفی مانند آزمایش و امتحان ، گمراهی ، بلای شدید ، شرک ، کفر ،قتل و ... به کار رفته است . اما در سه معنا ، کاربرد بیشتری دارد .

1.آزمایش و امتحان

2. آمیختگی حق و باطل

3. آشوب و بلوا

یکی از سنت های حتمیه ی خداوند متعال ، امتحان و آزمایش است . همۀ  افراد و اقوام و ملل  امتحان می شوند و هر اندازه ایمان قوی تر باشد ، امتحان سختتر است . امتحان هم در قالب اموال ، مرگ و میر ، اولاد ، قحطی  ، بلا و... می باشد .

در آیه دوم و سوم سوره ی عنکبوت آمده است :

. أحسب الناس أن یترکوا أن یقولوا امنّا و هم لا یفتنون *و لقد فتنّا الذین من قبلهم فلیعلمنّ لهم الذین صدقوا و لیعلمنّ الکاذبین » آیا مردم گمان کردند به حال خود رها می شوند و آزمایش نخواهند  شد. ما کسانی را که پیش از آن ها بودند آزمودیم( واین ها را نیز امتحان می کنیم ) باید علم خدا در مورد کسانی که راست می گویند و کسانی که دروغ می گویند تحقق یابد . در قرآن حدود بیست مورد ، فتنه به معنای امتحان به کار رفته است . قرآن نحوه ی امتحان شدن اقوام گذشته رابیان می کند تا به ما این درس را بدهد که خود را آماده تحمّل بلاها و آزمودن های سخت الهی کنیم . به عزیزانی که می خواهند بیشتر بدانند توصیه می شود حکایت ناقه ی صالح ، اصحاب سبت و گوساله ی سامری را در قرآن بخوانند و تدبّر کنند و پند گیرند . داستان قوم طالوت ، امتحان هایی که برای انبیای الهی هم چون یوسف ، ایوب ، ابراهیم و ... (سلام ا...علیم ) پیش آمد ، هم جای درس گرفتن دارد .

جامعه ی اسلامی هم پیچیده در فتنه هاست چون در جامعه ی اسلامی ادعای ایمان می شود هرجا ادعای ایمان شود پای آزمایش و امتحان به میان می آید . در حکمت 93  نهج البلاغه ، امیر بیان – سلام الله علیه – می فرمایند : دعا نکنید که خدا یا مرا به فتنه گرفتار مکن چرا که بی شک همه به فتنه گرفتار می شوند بلکه دعا کنید : خدیا مرا از گمراهی های فتنه نجات بده .

بعضی فتنه را دست کم می گیرند . اما هنگامی که قوت گرفت ، دچار دردسر می شوند . امیر المؤمنین (ع)در خطبه 151نهج البلاغه می فرمایند ، فتنه ... آغازش  مانند یک جوان خوش قامت است ولی وقتی مستقر شد ناخوشایند می شود .

گروهی هم فتنه بودن از امور را انکار  می کنند . امیر المؤمنین (ع) در خطبه 93نهج البلا غه می فرمایند : وقتی فتنه می آید همه آشکارش می کنند ولی وقتی رفت همه می فهمند که چه بر سرشان آمده است .

2. آمیختگی حق و با طل

وقتی حق و باطل با هم آمیخته می گردندو دو فرد یا گروه یا  دو حزب سیاسی در مقابل هم قرار گیرند مخصوصاً اگر دو طرف داری چهره مثبتی در گذشته بوده اند و یا ظاهر الصلاح باشند ، تشخیص حق از باطل مشکل می شود و شرایط فتنه فراهم می گردد، اما در این شرایط نمی توان به بهانه ی فتنه کنار کشید و سکوت کرد . زیرا سکوت خود گناهی نابخشودنی است . حضرت امیر (ع) در جریان جنگ جمل به آن کسی که گفت : بخاطر این که امر بر من مشتبه شده ، روش عبدالله بن عمر و سعد بن ابی وقاص (که هر دو گوشه ی عزلت گزیدند ) را در پیش می گیرم ، فرمودند : در این صورت مرتکب دو گناه شده ای یکی این که باید حق را یاری می کردی و نکردی و دوم این که باید به خذلان باطل اقدام می کردی که نکردی .

امیر قافله ی عشق ،فرمانده ی هوشیار و همیشه بیدار، نائب المهدی (عج) خامنه ای عزیزدر دیدار با اعضای شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی فرمودند: « دشمنان ملت ازشفاف بودن فضا ناراحتند. فضای شفاف را بر نمی تابند. فضای غبارآلودرا می خواهند. درفضای غبارآلوداست که می توانند به مقاصدخودشان نزدیک شوند و به حرکت ملت ایران ضربه بزنند. فضای غبارآلود همان فتنه است . فتنه معنایش این است که یک عده ای بیایند با ظاهردوست و باطن دشمن واردمیدان شوند، فضاراغبارآلودکنند. دراین فضای غبارآلود، دشمن صریح بتواندچهره ی خودش راپنهان کند، واردمیدان شود و ضربه بزند. اینجاست که امیرالمؤمنین فرمود: «انّما بدءوقوع الفتن أهواء تتبع واحکام تبتدع» تاآنجایی که می فرماید:« فلوأنّ الباطل خلص من مزاج الحق لم یخف علی المرتادین». اگرباطل عریان و خالص بیایدکسانی که دنبال شناختن حق هستند، امربرایشان مشتبه نمی شود و می فهمنداین باطل است .«ولوأنّ الحقّ خلص من مزج الباطل انقطع عنه السن المعاندین »حق هم اگرچنان چه بدون پیرایه بیاید توی میدان ،معاند دیگر نمی تواندحق را متهم کندبه حق نبودن بعد می فرماید:«ولیکن یؤخذ من هذاضغث ومن ذاک ضغث فمیز جان » فتنه گریک تکه حق ،یک تکه باطل رامی گیرداین ها را با هم مخلوط می کند، درکنار هم می گذارد.« فحینئد یشتبه الحق علی اولیائه »آن وقت کسانی که دنبال حقندآنها هم برایشان امرمشتبه می شود.فتنه این است دیگر. »

3. آشوب وهرج ومرج

فتنه درمورد بلواها وهرج ومرج هایی که درجامعه پیش می آید وامنیت وآسایش عمومی راسلب می کندنیز به کارمی رود .براساس این معنا کسی که اختلاف پیش می آورد و با گفتن حرف های نابجا و انجام حرکات تحریک کننده ،وحدت جامعه را به هم می ریزد وکسب وکارمردم را به تعطیلی می کشاند ،فتنه انگیز است که کاراو أشد (شدیدتر) و اکبر (بزرگتر) ازقتل است .

دربرابرفتنه چه بایدکرد ؟

خلف صالح خمینی کبیر (ره) می فرمایند:

« عقل سالم حکم می کند وشرع همین راقطعاً بیان می کند :علاج عبارت است از صراحت درتبیین حق ،صراحت دربیان حق .وقتی شما می بینید یک حرکتی به بهانه انتخابات شروع می شود بعدیک عامل «دشمنی » دراین فضای غبارآلود وارد میدان شد . وقتی می بینیدعامل دشمن که حرف او ،شعاراو حاکی از ما فی الضمیر اوست آمدتوی میدان ،این جاباید خط را مشخص کنید .این جا بایدمرز را روشن کنید.همه وظیفه دارند بیشترازهمه خواص ؛ و درمیان خواص بیشتراز همه آن کسانی که مستمعین  دارند ، شنوندگان بیشتری دارنداین وظیفه است دیگر .مرزها روشن بشود و معلوم بشودکه کی چه می گوید .این جور نباشدکه باطل خودش را درلابلای گردوغبار برخاسته ی درمیدان مخفی کند،ضربه بزندو جبهه ی حق نداند ازکجا دارد ضربه می خورد .این است که حرف دوپهلو زدن ازخواص مطلوب نیست .خواص بایدحرف راروشن بزند و مطلب راواضح بیان کنند.این، مخصوص یک گرایش سیاسی خاص هم نیست ...

وقتی درداخل محیط فتنه ،کسانی بازبانشان صریحاً اسلام وشعارهای نظام جمهوری اسلامی رانفی می کنند با عملشان هم جمهوریت و یک انتخابات را زیر سؤال می برند ،وقتی این پدیده درجامعه ظاهر شد، انتظار ازخواص این است که مرزشان را مشخص کنند، موضعشان رامشخص کنند. دوپهلو حرف زدن کمک به غبارآلودگی فضاست ؛این کمک به رفع فتنه نیست .این کمک به شفاف سازی نیست .شفاف سازی ،دشمنِ دشمن است .مانع دشمن است .غبارآلودگی ،کمک دشمن است .این خودش شدیک شاخص ،این یک شاخص است :کی به شفاف سازی کمک می کندوکی غبارآلودگی کمک می کند .همه این رادرنظر بگیرند. »

نویسنده: محمدحسن مهبودی