گزارشی از تحریریه www.khamenei.ir

سایت ‏رهبر انقلاب ‏چگونه‏ اداره ‏می‏شود؟

کد خبر: ۵۸۰۳

تاریخ: ۱۴ آذر ۱۳۸۹ - ۱۹:۲۶

مجله همشهری ماه در شماره 59 خود  گزارشی اختصاصی از چگونگی اداره سایت رهبر معظم انقلاب منتشر كرده كه به جهت اهمیت این گزارش، متن كامل آن در پی می‌آید:

در فاصله سال‏های 68 تا 81 مرجع كاملی برای دستیابی به سختان رهبر معظم انقلاب وجود نداشت. علاقه‏مندان به بهره‏گیری از سخنان ایشان یا باید از پخش مشروح بیانات ایشان در شبكه‏های تلویزیونی و رادیویی بهره می‏گرفتند یا برای مراجعه به آرشیو آن، متن پیاده شده این سخنان را به روایت خبرنگاران ایرنا در تلكس خبری این خبرگزاری جست‏وجو می‏كردند. كاری كه مدت‏ها توسط علی اكبر جوانفكر مشاور كنونی رئیس‏جمهوری و خبرنگار سابق ایرنا در حوزه دفتر رهبری صورت می‌گرفت. سایت khamenei.ir از سال 81 با رویكرد ورود به فضای مجازی و ترویج سخنان و اندیشه‌های رهبر انقلاب راه‏اندازی شد. این مسیر در سال‏های 84 و 86 با تغییر مدیریت و تیم كاری ادامه یافت تا آنكه از سال 86 اداره آن به یكی از چهره‏های عرصه رسانه سپرده شد.

تولد دیرهنگام
سردبیر ترجیح می‏دهد فعالیت‏هایش را بدون درج نام خود ادامه دهد و تمام كوشش خود را به كار می‏برد تا سایت مذكور از هرگونه گرایش سیاسی - جناحی به دور مانده و همچون آیینه‏ای تمام‏عیار و بی‏غبار، دیدگاه‏های رهبری نظام را منعكس كند.  بدین‏ترتیب از سال 86 به بعد، چشم‏انداز فعالیت‏های سایت روشن‏تر شد؛ ترویج اندیشه و شخصیت رهبر انقلاب در فضای سایبر. گردانندگان سایت در طراحی مسیر حركت خود، سه سند راهبردی را ترسیم كردند تا ادامه مسیر در چهارچوب این راهبردها صورت پذیرد و با تغییرات تیم كاری، مشكلی پیش نیاید.

سایت khamenei.ir متعلق به دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب است و به صورت مستقیم زیر نظر ایشان اداره نمی‏شود. گردانندگان این سایت كار خود را اداره یك سایت شخصی می‏دانند (Personal web site) و به همین دلیل سعی دارند در مسیر فعل به فعل سخنان و درخواست‏های رهبری حركت كنند. این گروه فضای مجازی را به خوبی می‌شناسند و پیش از كار در این سایت، فعالیت‏هایی در فضای مجازی داشته‏اند. ملاك انتخاب همكاران سایت نیز همین نكته یعنی توانایی فعالیت در فضای مجازی است. همین مساله باعث شده كه از سال پیش و زمانی كه استفاده از شبكه‏های اجتماعی هنوز جدی نشده بود، كاربری با نام khamenei.ir در تویتر و فرند فید حضور فعالی داشته باشد. گردانندگان khamenei.ir به دلیل مرجع بودن این سایت در اطلاع‏رسانی دیدگاه‏های رهبر انقلاب، تاكید زیادی بر سرعت عمل دارند.

آنها می‏كوشند تا سندهای مربوطه همچون عكس، خبر، متن بیانات، فیلم و صوت را خیلی سریع به مخاطبان برسانند. البته متن بیانات براساس سیاست‏های تعیین شده در دفتر رهبر انقلاب و سیاست مشروح بودن یا نبودن دیدارهای رهبری است كه منتشر می‏شوند. این سیاست‏ها در جهت حفظ اطلاعات جلوگیری از تضعیف مسوولان صورت می‏گیرد. یكی از بخش‏های این سایت، گفت‌وگوهایی است كه عمق سخنان رهبری را نشان می‏دهد.

نخبگان علمی، در این بخش به ترویج گفتمان رهبری می‏پردازند. به عنوان نمونه پس از تاكید در خصوص «اسلام‏ستیزی جهان غرب»، گفت‏وگویی با دكتر علی اكبر ولایتی مشاور امور بین‏المللی ایشان با همین مضمون در سایت منتشر شد. خبرنگاران این بخش سایت به سراغ كسانی می‏روند كه بتوانند مجموعه‏ای از تعالیم و مفاهیمی از سخنان رهبری را در منظومه فكری ایشان ارائه دهند. ساده كردن سخنان كه در ادبیات روزنامه‏نگاری از آن به عنوان جستار یاد می‏شود، از دیگر بخش‏های این سایت است.

این بخش از طریق گفتمان‏سازی و خلق كلمه بیشتر به آفرینش یك فضای مفهومی جدید كمك می‏كنند. البته چون حضرت آیت‏الله خامنه‏ای در اصطلاح سخنرانان، شخصیت بلیغی هستند، گردانندگان سایت می‏توانند به راحتی این بخش را جلو ببرند. بخشی كه در سایت با عنوان جستار شناخته می‏شود. وظیفه این بخش، یافتن كلمات تولیدی و بازتولیدی رهبری است. در گروه واژه‏های تولیدی می‏توان واژه‏هایی همچون تهاجم فرهنگی، ریزش‏ها و رویش‏های انقلاب و اقتصاد مقاومتی را جست‏وجو كرد. البته كلماتی همچون مردم‏سالاری دینی، جامعه مدنی و ناتوی فرهنگی نیز وجود دارند كه گرچه برای اولین بار توسط دیگران جعل شده‏اند ولی در سخنان رهبر انقلاب مورد تاكید جدی قرار گرفته‏اند كه این سخنان می‏تواند برای محققان مورد توجه قرار گیرد. به عنوان مثال كلمه ناتوی فرهنگی، نخستین بار از سوی یك اندیشمند غربی استفاده شده ولی در سخنان مقام معظم رهبری نیز مورد توجه ویژه‏ای قرار گرفته است.

این بخش از سایت رهبری براساس فیش‏های مطالعاتی تنظیم شده است ولی نمودار توزیع گفتمانی هم ضمیمه آن است امكان تحلیل را فراهم می‏كند. به عنوان مثال تهاجم فرهنگی در سال‏های پس از 76 انعكاس بیشتری در سخنان ایشان داشته است. فیش‏بندی‏های این بخش به گونه‏ای است كه جست‌وجو برای پژوهشگران را به سادگی فراهم و ممكن می‌كنند.

هجوم هكرها
سایت khamenei.ir در ایام فتنه به شدت تحت هجوم بود. روش‏هایی مانند تغییر محتوا و اشغال پهنای باند، علیه این سایت به كار گرفته شد اما موفق نبود. همچنین این سایت از نرم‏افزارهای ویژه خود برخوردار است كه ازجمله می‏توان به media player اختصاصی آن اشاره كرد. تولیدات فنی سایت طوری است كه می‏تواند به عنوان ابزار كار افسران جنگ نرم مورد استفاده قرار گیرد. Playerهای ویژه‏ای كه برای صوت و فیلم توسط تیم فنی این سایت نوشته شده، نمونه‏ای از این اقدام‏هاست. این مساله به این دلیل اهمیت دارد كه برخی نرم‏افزارها به عنوان ابزار ارسال مخفیانه اطلاعات مورد استفاده شركت‏های غربی قرار می‏گیرد.

توجه ویژه رهبری به قرآن
محققان حوزه‏های علمیه و مبلغان دینی به احصا شده نیست كلی تقسیم می‏شوند. كسانی كه در سخنان خود به قرآن استناد بیشتری دارند و افرادی كه به احادیث استناد می‏كنند، دو سطح مختلف را تشكیل می-دهند. حضرت آیت‏الله خامنه‏ای جزو سخنران‏هایی هستند كه عمده استنادشان به قرآن است.

به ندرت سخنرانی از ایشان بدون تفاسیر و مثال‏های قرآنی پیدا می‏شود. همین مساله باعث شد تا گردانندگان سایت khamenei.ir به فكر استخراج یك تفسیر آنلاین قرآن از سخنان رهبر معظم انقلاب باشند. این تفسیر كه تحت نظارت اساتید برجسته تفسیر قرآن صورت می‏گیرد، به زودی رونمایی می‏شود. توضیحات مقام معظم رهبری در خصوص نهج‏البلاغه و اشارات ایشان به سخنان امام خمینی(ره) نیز به زودی طبقه‏بندی خواهد شد. ایده این كار با كنجكاوی گردانندگان سایت به وجود آمده است كه دیده‏اند رهبر انقلاب در سخنان خود، به قرآن، نهج‏البلاغه و سخنان امام راحل توجه ویژه‏ای نشان می‏دهند. سخنان رهبر معظم انقلاب در سایت khamenei.ir با شش یا هفت روش فیش‏بندی شده تا مخاطب بتواند راحت‏تر به آن دستیابی داشته باشد. یك نوع فیش‏بندی آن موضوعی است تا از این طریق، سایت به منظومه فكری رهبری نزدیك‏تر شود.

تئوری نمودار درختی هم مورد توجه قرار گرفته كه یكی از هشت ساختار و مهارت تحصیلی رایج است. مدت كوتاهی پس از سخنرانی‏های رهبر معظم انقلاب، متن آن به صورت نمودار درختی جمع‏بندی می‏شود و بعد از مدت زمانی دیگر نیز به صورت موضوعی در كنار چند سخنرانی دیگر به صورت نقشه راه تدوین می‏شود. این نقشه راه گاهی از 15 تا 20 دیدار استخراج می‏شود.

توجه به نخبگان
سایت khamenei.ir مخاطبان خود را نخبگان، دانشجویان و دانش‏پژوهان می‏داند و می‏كوشد این مخاطبان با مراجعه به سایت، به صورت ساده و با طبقه‏بندی مناسب به خواسته‏های خود برسند. از فاز تاسیس این سایت، فقط ساده‏سازی بیانات و تكمیل بخش یاد (در كنار خاطرات دیگران) باقی مانده است و پس از این مرحله، ورود به فضای تعامل آغاز می‏شود كه گردانندگان سایت، آن را دوره سختی می‏دانند. هدف از این كار تبیین و ترویج گفتمان و پاسخ به نیازهاست.

در تئوری ارتباطات، رسانه‏ها دارای سه كاركرد نیاز، مصلحت و ایجاب هستند. سایت khamenei.ir سعی دارد در هر سه حوزه وارد شود. یكی از این كارها، روشنگری و آرامش‏بخشی در مقابل شبهات است. با نشان دادن واقعیت‏ها، خیال مخاطب راحت می‏شود. فضای مسموم سنگینی كه در یك سال اخیر تجربه شده، عقبه رسانه‏ای نیز داشته است و از دروغ‏های بیّن تا دروغ مخلوط به راست منتشر شده كه سایت رهبری سعی كرده به آنها پاسخ منطقی بدهد.  این سایت سعی كرده به شبهات نیز پاسخ دهد.

به عنوان مثال هنگامی كه پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم گفته شد آقای خامنه‏ای پیام تبریكی داده‏اند كه غیرمستقیم وقوع تقلب را به كلی نفی می‌كرد، در این سایت تمام پیام تبریك‏های انتخابات نیز سال ها منتشر شد و با مقایسه ساعت ارسال خبر معلوم شد كه در انتخابات دهم ریاست جمهوری، ساعت ارسال این پیام، از همه سال های قبلی دیرتر بوده است. همچنین آقای كدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در گفت‏وگو با این سایت، جزئیات مذاكرات دیدار 25 خرداد نمایندگان كاندیداها با رهبر معظم انقلاب را منتشر كرد كه اشاره داشت: مهندس عباس آخوندی، نماینده مهندس میرحسین موسوی تخلف در شمارش آرا را رد كرده و از تخلف در مراحل قبل از انتخابات سخن گفته بود.

در خصوص جنایات كهریزك نیز اطلاع‏رسانی خوبی در این سایت صورت گرفت كه ازجمله می‏توان به مصاحبه محسنی اژه‏ای، دادستان كل كشور اشاره كرد كه از پیگیری‏های چند مرحله‏ای رهبر انقلاب برای تعطیلی این بازداشتگاه حكایت داشت. در خصوص ماجرای فتوای التزام عملی به ولایت فقیه نیز رسانه‏هایی همچون بی‏بی‏سی فارسی و رادیو دویچه‏وله و سایت جرس دروغ‏پردازی كردند و این مساله را به دروغ، تمایل به دیكتاتوری معرفی كردند، در حالی كه اصل نظر رهبری نظام كه در سایت khamenei.ir منتشر شد؛ نشان می‏داد هدف ایشان، گسترش دایره خودی‏هاست.

روایت تاریخ انقلاب
یكی از بخش‏های سایت دفتر نشر آثار رهبر انقلاب «یاد» است كه شامل Time Line زندگی حضرت آیت‏الله خامنه‏ای است و به زودی با بخش خاطرات سایت متصل می‏شود.

بدین‏ ترتیب می‏توان به یك روایت از تاریخ انقلاب اسلامی و زندگی رهبری دست یافت. برای بخش‏های تولیدی این سایت، مشاوران متخصص انتخاب شده‏اند. اساتیدی در زمینه تاریخ، جامعه‏شناسی و... به گردانندگان سایت كمك می‏كنند. نام‏هایی آشنا در عرصه‏های مختلف ، گردانندگان سایت كه برخی از آنها روزگاری نه‏چندان دور در دیگر رسانه‏های گروهی فعالیت می‏كردند، تاكید دارند كه نیازهای رسانه‏ها را در خصوص منابع مرتبط با رهبری انقلاب به خوبی تامین كنند.

یكی از این بخش‏ها، عكس است. آنها تاكید می‏كنند كه پیش از این، خود در دسترسی به تصاویر ایشان، درد كشیده‏اند. به همین دلیل عكس‏ها را با بالاترین كیفیت ممكن در دسترس كاربران قرار داده‏اند تا نیازی به مراجعه حضوری نباشد. در بخش عكس‏ها می‏توان سه بخش تصاویر دیدار، بخش ویژه (تصاویر قدیمی) و پوسترها را دید. یك نمونه آن، عكس‏هایی از دیدار رهبر انقلاب با شاعر فقید محمدحسین شهریار است كه با استقبال زیاد رسانه‏ها همراه شد. نمونه دیگر، تصاویری از افتتاح ناوشكن جماران است. سال 1376 رهبر انقلاب فرمان دستیابی ایران به ناوشكنی را صادر كردند كه امكان نشست و برخاست هلی‏كوپتر از آن وجود داشته باشد. 13 سال پس از آن، ناوشكن جماران با حضور رهبری انقلاب راه‏اندازی شد كه ناو حامل هواپیماهای نظامی آمریكا، در فاصله 5 دقیقه‏ای آن قرار داشت.

دیدن همه كامنت‏ها
گردانندگان سایت همه كامنت‏های كاربران را به سرعت می‏بینند و به درخواست‏ها و تذكرهای آنها اهمیت می‏دهند. هرچند برخی از آنها مربوط به دفتر نشر نیست و به سایر بخش‏های دفتر رهبر معظم انقلاب مربوط است اما به همه ای‏میل‏ها و كامنت‏ها به صورت روزانه پاسخ داده می‏شود.

پادكست‏ سازی
طراحی لوگوی این سایت با اقتباس از كتیبه پیر بكران در اصفهان است كه متعلق به دوره سلجوقیان است. در این كتبیه بر 14 معصوم(ع) و حضرت خدیجه(س) درود فرستاده شده است. صفحه نخست سایت از نام خداوند شروع می‏شود و پس از آن به ائمه معصومین و سپس به نام رهبر انقلاب می‏رسد كه نمایانگر ساختار فكری و مبانی اندیشه‌ای ولایت فقیه است.

در khamenei.ir بخش دیگری هست كه محتوای آن پادكست‏سازی است. پادكست‏های كوتاه آیتمی در حدود یك تا سه دقیقه هستند تا در كوتاه‏ترین زمان ممكن یك مفهوم را به مخاطب ارائه دهند. پادكست‏های برنامه‏ای نیز حدود هفت تا 10 دقیقه هستند كه برای مخاطب از جذابیت زیادی برخوردارند. یكی از این پادكست‏ها مربوط به برنامه استهلال ماه شوال است كه باعث شد تا برخی متخصصان و علاقه‏مندان نجوم كه حتی دیدگاهی معارض با نظام دارند، در وبلاگ‏ها و سایت‏های شخصی خود، از توان علمی تیم حرفه‏ای استهلال دفتر رهبر انقلاب تمجید كنند.

گردانندگان سایت khamenei.ir وجود دسترسی اختصاصی به اخبار و  سخنان رهبر معظم انقلاب را انكار نمی‏كنند اما تاكید دارند كه وظیفه‏شان تسهیل دسترسی دیگر رسانه‏ها به سخنان رهبر انقلاب به لحاظ كیفیت و سرعت است و خود را رقیب آنها نمی‏دانند.

جذابیت رسانه ‏ها
اگر روابط عمومی برخی سازمان‏ها به‏ویژه شركت‏های اقتصادی ترجیح می‏دهند از طریق ارسال پیامك، تماس تلفنی و حتی هدیه دادن به خبرنگاران رسانه‏های گروهی، به بازنشر مطالب سایت خود كمك كنند، khamenei.ir سیاست متفاوتی دارد و جذابیت را مهم‏ترین روش كاری خود می‌داند. جذابیت برای بازتاب، مهم‏ترین عامل مورد توجه گردانندگان این سایت است.

آنها سعی دارند جدا از آنكه تحت برند معتبری فعالیت می‏كنند، یك رسانه قوی و حرفه‏ای باشند كه در فضای سایبر و ژورنالیسم علمی فعالیت می‏كنند. یك رسانه جدی كه در فضای مجازی فعال است. اقتضاهای وب به این معنا است كه محتوای سایت khamenei.ir فقط متن نیست و شامل مولتی‏مدیا و سایر فرم‏ها نیز می‏شود. به بیان دیگر تقسیم‏بندی چند رسانه‏ای و چندرسانگی را رعایت می‌شود. برای یك محتوا از قالب‏های متفاوت متن، فیلم و صوت استفاده می‌شود تا مخاطبان متنوع‏تری به‏ویژه در فضای رسانه‏ای بتوانند از آن استفاده كنند. هرچند متن‏های منتشر نشده‏ای مانند نامه‏های شهریار، خود به خود جذاب است ولی گردانندگان سایت سعی دارند بدون توجه به چنین امتیازهایی كار كنند.

ویراستاری حداقلی
وقتی بیانات رهبر انقلاب به متن تبدیل می‏شود، ویراستاران سایت تغییر كمی در آن می‏دهند. البته آنها تلاش دارند تا این كار براساس رسم‏الخط رهبری انقلاب صورت گیرد. جلسات زیادی برای این كار تشكیل می‏شود و گروه زبده‏ای در اینباره فعالیت می‏كنند. سرعت و دقت در این زمینه اهمیت ویژه‏ای دارد. دقت در تطبیق دستخط‏ها و سخنان مقام معظم رهبری و حركت در چهارچوب موردنظر ایشان، الگوی كار این بخش است.

به همین دلیل گاهی تلاش میشود تا از طریقی به خواست دقیق ایشان پی برده و آن را مدنظر قرار دهند. برای تولید یك پرونده ویژه از سخنان رهبر انقلاب، گاهی حدود سه ماه كار فشرده در سایت رهبری صورت می‏گیرد. این كار با مشورت اساتید متخصص در رشته خاص مرتبط با محتوای آن پرونده صورت می‏گیرد. به همین دلیل گردانندگان سایت می‏كوشند تا در كار خود اشتباه نكنند. این سایت منتسب به رهبر انقلاب است و حتی یك اشتباه كوچك در آن می‏تواند بازتاب بدی داشته باشد. نكته جالب توجه آنكه تاكنون هیچ‏گاه مجبور نشده‏اند مطلبی را عوض كنند چون اگر اشتباهی رخ دهد، در سیستم RSS آن اشتباه قابل اصلاح نیست و همین مساله موجب افزایش دقت‏عمل گردانندگان سایت می‏شود.

به دنبال شكستن بایكوت خبری شیعه در اینترنت
این سایت در مراحل میانی كار و زمانی كه تیم كنونی در آن مستقر شدند، رتبه 100 هزار در رده‌بندی سایت مشهور Alexa را در اختیار داشت. این رتبه اكنون به حدود 16000 رسیده است و در میان سایت‏های فارسی داخل كشور نیز جزو 200 سایت برتر است. رتبه نخست سایت مراجع تقلید ایرانی، از دیگر دستاوردهای این سایت است. با این حال گردانندگان آن به وضع موجود راضی نیستند و معتقدند باید خودشان را در فضای جهان اسلام مورد ارزیابی قرار دهند.

در گام نخست می‏خواهند در فضای بایكوت خبری شیعه در اینترنت، صف‏شكن باشند و به دنبال بهره‏برداری گسترده‏تر از ظرفیت-های فضای سایبر هستند.

آنها می‏خواهند بایكوت‏شكن باشند، چون این كار اهمیت ویژه‏ای دارد. به عنوان مثال پس از نماز جمعه 29 خرداد سال گذشته كه به امامت رهبر معظم انقلاب اسلامی برگزار شد، این سخنان بایكوت رسانه‏های غربی را شكست. با این حال برخی از آنها با تحریف بسیار، به انعكاس آن پرداختند. فالوورهای زیادی در توییتر مشترك فید این سایت هستند كه تعداد زیادی از آنها انگلیسی‏زبان هستند.

گردانندگان سایت امیدوارند بتوانند با اتكا به چنین روش‏هایی، در آینده فضای گفتمانی آن را به حدی توسعه دهند كه پیام رهبر انقلاب را به گوش تمام علاقه‏مندان در نقاط مختلف جهان برسانند. البته در فضای دیكتاتوری رسانه‏های غربی، رساندن پیام و مفاهیم موردنظر به جهان، كار دشواری است؛ هرچند گردانندگان این سایت به طی شدن این پروسه امیدوارند.