نقش شهرداری و شورای شهر در ساخت و سازهاي شهرستان كازرون

حسین رضوی فرد

کد خبر: ۲۹۳۴

تاریخ: ۲۸ شهريور ۱۳۸۸ - ۱۰:۵۶

تاريخچه:

شهرداري از نظر لغوي از دو كلمه «شهر» و «داري» تشكيل گرديده كه «داري» به معني اداره و مديريت و «شهر» پس از 1362 به جايي كه داراي شهرداري باشد اطلاق مي گرديد. بنابراين از نظر لغوي شهرداري را مي توان سازمان اداره شهر دانست و در اصطلاح، شهرداري به واحدي گفته مي شود كه به منظور اداره امور محلي و ارائه خدمات عمومي موردنياز شهروندان در يك مركز جمعيتي با خصايص شهري تشكيل مي شود.

در اواخر قرن سوم (هـ . ق) به منظور انجام و اداره امور شهري دايره احتسابيه با دو شعبه احتساب و تنظيف تشكيل شد، اما سازمان شهرداري با مفهوم امروزي از زمان تشكيل حكومت مشروطه (دوران قاجار) با تصويب قانون بلديه مصوب 20 ربيع الثاني 1325 هـ . ق (1286 ش) پا به عرصه وجود نهاد. اين قانون در 5 فصل و 108 ماده تنظيم و تصويب شده بود كه در فصل چهارم، چگونگي سازمان بلديه، تقسيم كار، وظايف و حدود اختيارات اعضاي انجمن و واحدهاي سازماني تابعه، نحوه اعمال نظارت و مداخله حاكم را در امور بلديه تعيين نموده بود و در ماده 93 آن بر لزوم و وجود شخصي به عنوان كلانتر (شهردار)، كه اداره امور بلديه را به عهده بگيرد اشاره شده است.

با نسخ قانون مذكور در سال 1309 هـ . ش قانون ديگري با ضوابط جديد و متناسب با افزايش اعتبارات و امكانات مالي شهرداري ها تصويب شد و وزارت كشور، سرپرستي ادارات بلديه را بر عهده گرفت. و در سال 1312 هـ . ش وزارت كشور براي اينكه اصلاحات شهري به خوبي انجام شود و كليه امور فني و شهرسازي شهرها زيرنظر مهندسين مجرب و با برنامه صحيح انجام گيرد با تقديم لايحه اي به مجلس شوراي ملي موجبات تشكيل اداره كل فني را در وزارتخانه فراهم نمود و بعد از سال 1320 هـ . ش اداره مزبور به اداره كل امور شهرداريها تبديل گرديد. سپس بر اساس قانون 1328 (هـ . ش) با اعطاي اختياراتي به انجمن شهر، از نظر سياسي و اجتماعي تحولاتي در وضع شهرها بوجود آمد. به دنبال گسترش شهرها و افزايش جمعيت و به تبع آن تنوع نيازها و احتياجات شهروندان، وظايف و فعاليت شهرداريها نيز تنوع و گسترش بيشتري يافت، به گونه اي كه امروزه از شهرداريها به عنوان بزرگترين و متنوع ترين سازمان خدماتي شهري نام مي برند. شايان ذكر است نخستين شهرداري در ايران در سال 1286 (هـ . ش) در تهران تأسيس گرديده و در مجموع تا پيش از انقلاب اسلامي تعداد 453 شهرداري در كشور تأسيس گرديد كه بيشترين تعداد شهرداري، در استانهاي اصفهان و مازندران (هر كدام 46 شهرداري) و كمترين تعداد شهرداري در استان كهكيلويه و بوير احمد (4 شهرداري) وجود داشت و در حال حاضر 1054 شهرداري در كشور فعال هستند.شهرداری کازرون نیز درسال 1310 تأسیس شد وطبق آمار درجه،جمعیت وسال تأسیس شهرداری های کشور مهرماه 1387 (1) همراه با مرودشت و جهرم بعد ازشیراز که درجه 12 دارد،درجه شهرداری 9 را دارا می‌باشد.

طرح بحث:

درنگارش پیشین "خشت اول" نظام مهندسی را مورد بررسی قرار دادیم و با مصاحبه ی متعاقب آن با رئیس دفتر نظام مهندسی کازرون به تشریح بیشتر نقش نظام مهندسی در ساخت وسازها پرداختیم. اما نباید فراموش کرد که درخت پرشاخ و برگ بحث ما، ریشه ای عمیق درشهرداری دارد وتقریبا هرساخت وسازی درمحدوده شهر، بایستی در کنترل و یا با مجوز شهرداری باشد بنابراین طرف اصلی بحث های خشت اول، شهرداری و به تبع آن شورای شهر خواهد بود و عزم بر آن داریم تا تمام  ساحت های ساخت وساز، از نقشه های معماری ونمای ساختمانها گرفته تا موضوع احداث پارک ها و محوطه سازی و خیابان کشی و... را به چالش کشیده و درکنار آن، نظرات و پیشنهادات خود وکارشناسانی که مورد مصاحبه قرارمی گیرند را ارائه نماییم. بنابراین با توجه به اینکه قرار است درنوبت های آینده جزئیات ساخت وسازها را مورد بررسی قرار دهیم دراین نوبت سعی می نمائیم کلیّت شهرداری  و شورای شهر را معرفی و نقد کنیم.

وظايف شهرداري:

قانون وظایف شهرداری در سال 1334 تدوین شد و تا کنون تغییرهای زیادی کرده است. بسیاری از وظایف (مانند رسیدگی به نهرهای عمومی و نصب اتیکت های قیمت روی اجناس و ساخت بنگاه های خیریه و تعیین عوارض صادرات و واردات کالا و صدور پروانه کسب و غیره)به ادارات و ارگانهاي ديگر واگذار شده است. طبق ماده 55 از فصل ششم قانون شهرداري وظايف شهرداري به طور خلاصه به شرح ذيل است:

احداث خیابانها، کوچه ها، میدانها و باغهای عمومی (پارک)، مجاری آب و توسعه معابر/ ایجاد مکانی مخصوص برای تخلیه زباله و نخاله های ساختمانی و مواد رسوبی فاضلابها و اطلاع رسانی به مردم در مورد مکان آن به مردم/ رفع سد معبر/ مراقبت در امور بهداشت ساکنان شهر و همکاری با مؤسسه های بهداشتی/ جلوگیری ازگدایی و تکدی گری/ تهیه آمار مربوط به شهر و احداث گورستانها و غسالخانه ها و وسایل حمل و نقل اموات و رفع مزاحمت شغلهای پر سر و صدا که بهداشت شهر و آرامش شهروندان را تهدید می کند/ نامگذاری معابر و نصب تابلو اعلانات و پاک کردن آگهی های مزاحم برای زیباسازی شهر/ صدور پروانه ساختمانی  مسکونی،تجاری و صنعتی و اخذ عوارض از مشاغل و واحدها در محدوده شهری.

وظايف شورای شهر:

در قانون اساسي وظايف و اختيارات شوراي اسلامي شهردر 34 بند آمده است. بطور مختصر هدف از تشکيل شوراها عبارتند از اجراي سياست عدم تمركز/ سپردن كارهاي مردم به مردم/ سرعت بخشيدن به كارها/  رفع تبعيض درجامعه/ نظارت اجتماعي/ همكاري وهماهنگي با دولت ودستگاههاي دولتي/ هدايت وكنترل ورهبري برنامه هاي محلي/ رشد سياسي واجتماعي مردم در امور/ بالا بردن قوه ي اجرايي كشور / خودگرداني يا خودمديريتي مردم.

مديريت واحد شهري:

براساس برنامه مدیریت شهری كه از سوی سازمان ملل مشخص شده است، ۵ محور برای كشورها در قرن ۲۱ در نظر گرفته شده است: مدیریت زمین شهری، مدیریت زیرساخت های شهری، مدیریت امور مالی شهرداری ها، مدیریت محیط زیست شهری و ریشه كن سازی فقر شهری.» مديريت واحد شهري ايجاد هماهنگي مابين شهرداري ها و شوراها با ساير سازمان ها و نهادهاي اجرايي در جهت جلوگيري از اقدامات موازي، اسراف نيرو و پول و... است. به دليل فقدان مديريت واحد شهري و عدم همكاري و ناهماهنگي برخي دستگاه‌هاي اجرايي، اجراي طرح‌ها و برنامه‌هاي شهري با مشكل مواجه مي‌شود و با این توصیف شهرداریها قادر به مدیریت  شهر نخواهند بود. در کنار بحث مدیریت واحد شهری که امید است در سالهای اخیر شکلی قانونی پیدا کرده و این مدیریت را به شهرداری ها بسپارند، بحث شهرداری الکترونیک نیز یک ضرورت است. این سیستم تکمیل همان سیستمی است که در شهرداری کازرون تحت عنوان سیستم اتوماسیون فعال است و جا دارد مسؤولین شهرداری کازرون زحمات خود را به انجام برسانند. ويژگي هاي شهرداري الکترونيک عبارتند از:حذف پرونده هاي کاغذي و تبديل آن به اطلاعات ديجيتالي/ حذف بخش هاي مربوط به پاسخگويي تلفني در سازمان/ توجه به ارتباطات الکترونيک و لزوم به کارگيري آن در بخش هاي پاسخگويي/ ايجاد محلي براي تبادل نظرات شهروندان درباره عملکرد شهردار و سازمان شهرداري/ پرداخت عوارض هاي مربوط به نوسازي و ... از طريق اينترنت/ حذف روند هاي مربوط به پرونده هاي شهرداري و کاهش افزايش رفت وآمد فيزيکي به سازمان/ اطلاع رساني روزبه روز  فعاليت هاي شهرسازي وامور مربوط به شهر.

طرح سؤال:

قصد نداشتم درخشت اول از مسائل فنی دور شوم اما چون یک طرف بحث، شورای شهر است وحاشیه های زمان سوزش، بد نیست اشاره ای هم به جریانات اخیر شورای شهر داشته باشیم. یک سؤال: چند درصد ازمردم ازعامی تا نخبه پس از سه دوره کار شورای شهر درکازرون، وجود شورای شهر را برعدم وجود آن ترجیح می دهند.آیا 1) عملکرد شورای شهرطی این سه دوره باعث شده است ذهنیت ثمربخشی شورای شهر در بخشهایی ازجامعه مورد تشکیک واقع شود؟یا 2) محدودیتهای قانونی شورای شهر باعث می شود سرانجامِ شوراها به نزاعهای بی نتیجه بیانجامد وگاها اگر به نتیجه هم برسد، می شود آنچه که وضعیت فعلی ماست که مسلما مطلوبتر از زمان حضور شهردار نیست؟یا 3) اینکه اصلا حالت سومی رامتصور شویم و بگوییم ،ما ایرانیها و به طورخاص اهالی کازرون به درجه قابل قبولی ازدموکراسی نرسیده ایم در نتیجه هم انتخابهایمان مخدوش است هم برخوردمان با مسائل مشورتی و شورایی دچارحب وبغضهای بدون پشتوانه منطقی است. به نظر صاحب این قلم مشکل شورای شهر، ملغمه ای از تقسیم بندی های فوق است و البته باید این اشکال قانونی را وارد دانست که در حال حاضر شورای شهر عملا شورای شهرداری است و نه شورای شهر به مفهوم کامل آن چرا که شورای شهر در وضعیت موجود، کانون اصلی سیاستگذاری و تصمیم گیری برای تمام شهر و سازمانهای مربوط به آن نیست، بلکه فقط بر کار شهرداری نظارت دارد و اختیار قانونی برای تصمیم گیری و نظارت بر سایر ادرات و سازمانهای ذی ربط مدیریت شهری ندارد. تنها اختیار شورای شهر در این زمینه ،نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا است آن هم در صورتی که این نظارت مخل جریان عادی امور نگردد.

پیشنهاد1:

شورای شهر کازرون طبق ماده 14(آیین نامه اجرایی تشکیلات شورای اسلامی شهرها) می توانست از مشاوره مهندسین شهر در قالب کمیسیونهای مختلف (مثلاکمیسیون عمران وشهرسازی) استفاده نماید که اینکار را انجام نداد. حال آیا بهتر نیست برای انتخاب شهردارجدید از این مشاوره بهره مند شود؟ یکی از کارشناسان ارشد فرهنگ غیر مقیم کازرون این انتقاد را ازجامعه مهندسین داشت که چرا جامعه مهندسین خود دست به کار نمی شوند وگزینه ای برای شهردار پیشنهاد نمی کنند یا اگر این امر امکانپذیر نیست چرا شاخص های یک شهردار مناسب شهرکازرون را طی بیانیه ای اعلام نمی نمایند؟ این ایراد البته تا حدودی وارد است اما بیم آن می رود ارائه شاخص های یک شهردار خوب ،کار انتخاب شهردار را برای شورای شهر مشکل تر از این که هست، نماید.

پیشنهاد2:

از ابتدای انقلاب 57 تاکنون، شهرستان کازرون حدود 20 شهردار به چشم خود دیده است. از نظر مدت زمان خدمت در منصب شهردار، آقای حاصل عسکری به مدت سه سال و ده ماه ،آقای مسیح اله بنایی سه سال و شش ماه و آقای حیدر اسکندر پور دو سال و چهار ماه به ترتیب، اول تا سوم هستند. طبیعتا زمان خدمت در منصب شهردار ، ملاکی است لازم اما کافی نیست،کما اینکه از نظر حجم کارهای انجام شده، کارهای قابل تحسینی توسط شهرداران دیگرصورت گرفته است. به شورای محترم شهر کازرون پیشنهاد می کنم اقدام به یک نظر سنجی نماید و نظر و دلیل مردم کازرون را نسبت به انتخاب بهترین شهردارها جویا شود. با اینکار، هم از برخی شهردارها تقدیرشده است هم ملاکهای مردم برای شهردار خوب به صورت واضح مطرح می شود و چه بسا شهردار جدید ازاین ملاکها بهره گرفته و بتواند گوی سبقت را از بهترینهای قبل از خود برباید.

نتیجه:

از شروع به کار اولین شورای شهر در شهر ما بیش از 10سال می گذرد. طی این مدت سه گروه برصندلی های شورای شهر تکیه زده اند و خدمت کرده اند.طبیعی است انتظار داشته باشیم سیرعملکرد مثبت شورای شهر از دوره ی اول تاکنون، صعودی باشد و توان آن مضاعف شده باشد، آیا واقعا چنین است؟! از شورای محترم شهرتقاضا می شود همانطورکه هر دولتی درعین احترام به دولت های قبل، موفقیت های خود را به گوش مردم می رساند وسعی درکسب نمره بالاتری نسبت به دولت های قبل ازخود دارد، نسبت به ارائه لیست موفقیت های خود وتصمیم سازیهایی که لااقل درآینده به ثمر خواهند رسید اقدام نموده، اعتماد مردم را بیش از پیش جلب نماید.این تقاضا درمورد شهردارمستعفی نیز صدق می کند. چه خوب است ایشان با ارائه گزارشی مکتوب و مفصل با مردم، هم ازموفقیت هایش سخن بگوید هم ازموانع سد راهش تا شهردار جدید با چشمانی باز به رویارویی مشکلات برود. این خدمتی خواهد بود قابل تقدیر به شهر ومردم عزیز کازرون.

منبع: هفته نامه بیشاپور: 23 شهریور 1388

پی‌نوشت:

1. سایت اینترنتی وزارت کشور