یک فعال اجتماعی:

احتمال غیرعمدی بودن آتش سوزی دریاچه پریشان بسیار کم است

یک فعال اجتماعی در خصوص آتش سوزی اخیر تالاب بین المللی کازرون گفت: آتش سوزی اخیر موجب ایجاد تغییرات شدیدی در بستر خاک دریاچه و از بین رفتن برخی مواد آلی موجود در آن شد

کد خبر: ۲۴۴۵

تاریخ: ۰۷ ارديبهشت ۱۳۸۸ - ۲۱:۰۲

یک فعال اجتماعی در خصوص آتش سوزی اخیر تالاب بین المللی کازرون گفت: آتش سوزی اخیر موجب ایجاد تغییرات شدیدی در بستر خاک دریاچه و از بین رفتن برخی مواد آلی موجود در آن شد.

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) منطقه فارس ، چهارشنبه دوم اردیبهشت ماه بار دیگر خبری از وضعیت نگران کننده پریشان به گوشمان رسید و با خبر شدیم که بار دیگر نیزارهای پریشان آتش گرفته و سه برابر قبل در این آتش سوزی به تالاب آسیب رسیده است.

این خبر بار دیگر ما را به پای صحبت‏های محسن عباسپور دبیر انجمن غیر دولتی هم اندیشان جوان آورد تا بار دیگر وضعیت پریشان را بررسی کنیم.

عباسپور در خصوص این آتش سوزی به خبرنگار ایسنا گفت: اگر سال گذشته در روز هوای پاک تیغههای ماشینهای راهسازی را به جان دریاچه بینالمللی پریشان انداختیم، امسال و در روز زمین پاک آتش جهلمان را بر نیزارهای حاشیه تالاب پریشان گشودیم تا بار دیگر ما (دقیقاً همهی ما) نظارهگر سند دیگری بر بیتدبیری و ناتوانیمان پیرامون حفظ آنچه که زندگیمان را مدیونش هستیم، باشیم.

وی افزود: صبحگاه دوم اردیبهشت ماه، سواحل غربی دریاچهی پریشان کازرون، باز هم شاهد آتشسوزی گستردهای بود که نظیرش را حداقل طی دوسال گذشته در این منطقه شاهد نبودیم و طبق برآوردهای اولیه وسعت این آتشسوزی و گستردگی آن بالغ بر صد هکتار بوده است.

عباسپور ادامه داد: بحران به وجود آمده علاوه بر آنکه تخریب بخش گسترده و قابل توجه دیگری از زیستگاههای حاشیه دریاچه پریشان که این روزها میزبان برخی گونههای پرندهای ساکن در دریاچه و محل زیست برخی جانواران و همچنین حشرات متعددی است را به دنبال داشت، موجب ایجاد تغییرات شدیدی در بستر خاک دریاچه و از بین رفتن برخی مواد آلی موجود در آن شد.

وی معتقد است در کنار اما و اگرهای متعددی که در این خصوص وجود دارد، بررسی علل وقوع چنین فاجعهای میتواند ضمن شفاف نمودن موضوع، راههای پیشگیری از تکرار مجدد و یا کاهش دامنهی آن را نیز بیان نماید.

برای بررسی این نکته که آیا واقعاً این آتشسوزی تعمدی بوده یا خیر بایستی نگاهی کوتاه به دادههای موجود در این آتشسوزی بیافکنیم. برای ورود به بحث، موضوع را به دو دسته کلی عمدی و غیرعمدی تقسیم نموده و متغییرهای هر یک را مرور میکنیم.

وی در خصوص احتمالهای آتش سوزی نیز گفت: برای بررسی تعمدی بودن این آتشسوزی بایستی بحث را در دو محور تقسیم کرده و به پیش برد. نخست آنکه آیا دادههای موجود میتوانند بیانگر حرکتی خاص برای سوزاندن نیزارها باشند و دوم آنکه در صورت تعمدی بودن چه هدفی را دنبال می¬نماید؟

عباسپور با مطرح کردن سئوال آتشسوزی چه کسانی به منطقهی آتش گرفته دسترسی دارند اظهارکرد: دوم اردیبهشت در قسمت غربی دریاچه پریشان و در محوطهی بین پاسگاه محیط¬زیست، روستای زوالی و شهرنجان تا روستای پلآبگینه به وقوع پیوسته است. کسانی که با حاشیههای دریاچه پریشان ارتباط دارند، خیلی خوب میدانند منطقهای که در جریان این آتشسوزی از بین رفته، صرفاً توسط بومیان محل قابل دسترسی بوده و عملاً توسط گردشگران و رهگذران دسترسی به آنجا وجود ندارد، چراکه جذابیت ویژهای به لحاظ اکوسیستمی در آن یافت نمیشود.

وی اضافه کرد: نکتهی قابل تأمل دیگر در این میان زمان شروع آتشسوزی است. طبق گفتههای مأمورین آتشنشانی و بنا بر اظهارات بومیان، زبانههای آتش از سحرگاه امروز مشاهده شده و نخستین مراجعهی مأمورین به منطقه نیز در ساعات ابتدایی روز بوده است. بدون شک در منطقهای که دسترسی عمومی و فراگیری به آن وجود ندارد، افراد ناآشنا به محل نمیتوانند سحرگاه وارد محل شوند.

این فعال اجتماعی در خصوص محل شروع آتشسوزی ، گفت: آنچه که در این میان بیش از همه جالب توجه است، محل شروع آتشسوزی است. باز هم بنا بر اظهارات کارشناسانِ حاضر در محل و همچنین مشاهداتی که از ارتفاعات مشرف به منطقه صورت گرفته، آتشسوزی از دل نیزارها شروع و به سمت حاشیهها پیشروی داشته است.

وی ادامه داد: به دلیل حساسیتهای متعددی که چند وقت اخیر در خصوص احداث جاده در حاشیه دریاچه پریشان صورت گرفته، این مولفه نخستین نکتهای است که به ذهن میرسد اما واقع امر آن است که محل سوخته شده هم از جادهی یاد شده فاصله دارد و هم اینکه احداث مسیری فرضی در آن ناحیه، نیاز خاصی را برطرف نمیکند بنابراین آتشسوزی با هدف ساخت جاده بسیار بعید به نظر میرسد.

عباسپور اضافه کرد: در نگاهی دیگر میتوان تصور کرد عدهای در پی حرکتی اعتراضی دست به چنین اقدامی زدهاندو این امر نسبت به مولفهی پیشین بیشتر قابل بررسی است.

وی ادامه داد: موارد متعددی وجود دارد که بومیان یک منطقه در اعتراض به عملکردهای دولتی و نارضایتی از قوانین حاکم بر یک محدوده، دست به چنین اقداماتی زدهاند. در خصوص دریاچه پریشان نیز اگر اعتراض فرضی از این دست بوده باشد، میتواند نسبت به مسائلی از جمله جلوگیری از گسترش زمینهای کشاورزی، تشدید فعالیتهای دادگستری و اداره آب در برخورد با چاههای غیرمجاز و... صورت گرفته باشد.

این فعال اجتماعی احتمال دیگر را اعتراض نسبت به پیشگیری از ساخت جاده دانست و گفت: در این خصوص گرچه این فرض نیز اندکی بعید به نظر می¬رسد، چراکه مدافعان ساخت جاده در حاشیه دریاچه پریشان میدانند با چنین اقداماتی برگهای برندهی خود را از دست داده و فرصت چانهزنی برای ساخت جاده را از دست می¬دهند، اما به هر روی میتوان این احتمال را هرچند خفیف، مدنظر قرار داد.

وی افزود: چراکه گروههای راهسازی پیش از این و در جریان ساخت جاده ثابت کرده بودند که با بیتوجهی کامل و در مقابل چشمان مأموران محیطزیست میتوانند چندین هکتار نیزاری را که بر سر راهشان قرار داشت را در اندک زمانی به آتش بکشند.

عباسپور احتمال گسترش زمینهای کشاورزی رامطرح کرد و تصریح کرد: وقوع خشکسالی اخیر در دریاچه پریشان و به تبع آن حوزهی آبخیز مربوط به این تالاب، رکود کشاورزی در سطح منطقه را موجب شده است. گرچه سال گذشته بسیاری از کشاورزان با حفر چاههای غیرمجاز و یا افزایش غیرقانونی عمق چاههای دارای پروانه، از تبعات این خشکسالی به نفع خود کاستند، ولی به روی تابستان پیشرو و بحرانی را که میتوان از هماکنون پیشبینی نمود، برای بسیاری از کشاورزان دلهرهآور است.

وی ادامه داد: از سویی نیز گسترش زمینهای کشاورزی و نفوذ کشاورزان و حاشیهنشینان تالاب به حریم آن در پی خشکشدنهای معمول آب دریاچه پریشان، امری پرسابقه در این منطقه به شمار میآید. چه بسا مناقشاتی که گهگاه میان اداره محیطزیست و برخی روستائیان بر سر زمینهای تملک شده در حریم دریاچه پریشان به وجود میآید و گاهی که دریاچه در یک فصل کم آب و بستر خشک شده توسط عدهای سودجو به عنوان ملک کشاورزی تصاحب می¬شود، در فصل دیگری که پرآب شده و آب به بستر پیشین بازمی¬گردد، مورد اعتراض سودجویانی که اینک خود را مالک مینامند قرار گرفته و گاهاً خواستار باز شدن جویهای حاشیه تالاب جهت کاهش آب آن میشوند.

دبیر انجمن هم اندیشان جوان اظهار داشت: تأمل بیشتر در مورد گسترش زمینهای کشاورزی این احتمال را به دست میدهد که چنانچه اشخاصی با چنین هدفی اقدام به آتشزدن نیزارها نموده¬اند، گمان کردهاند پس از گذشت مدت زمان اندکی ، نیزارهایی که به گمان آنها راکد و بیخاصیت بوده¬اند، به زمینهای کشاورزی تبدیل شوند. آن هم زمینهایی که در خشکسالی پیشرو میتواند با توجه به نزدیکی چند متری به آب دریاچه پریشان، بحران آب آنها را کاسته و محصول خوبی را برایشان به ارمغان آورد.

وی همچنین در بررسی غیر عمدیبودن آتش سوزی و عامل انسانی در غیر عمدی بودن نیز اظهار کرد:در این مورد بنا بر واقعیات موجود در خصوص زمان شروع آتشسوزی (سحرگاه) و محلی که شعلههای آتش از آنجا شروع شدهاند (در وسط نیزارها)، این عامل اندکی بعید به نظر میرسد.

عباسپور در خصوص عامل طبیعی نیز گفت: عاملهای طبیعی در وقوع چنین آتشسوزیهایی تنها در مناطق ویژه که یا تحت تأثیر گرمای شدید بودهاند به وقوع میپیوندند و یا آنکه توسط گیاهانی خاص که قابلیت احتراق را بصورت طبیعی دارا بوده و با آتشگرفتنشان به حفظ چرخهی طبیعت نیز کمک میکنند به وجود میآید. در مورد دریاچه پریشان به دلیل شروع آتش¬سوزی، پیش از طلوع آفتاب و در هوایی نسبتاً خنک و همچنین در محیطی که فاقد گیاهان اشاره شده در سطر پیش هستند، این عامل نیز خارج از منطق به نظر میرسد.