نگرشي بر آن چه جاده در يك سال نخست براي كازرون به ارمغان آورد

يك سال پس از جاده

کد خبر: ۱۶۲۱

تاریخ: ۱۷ دی ۱۳۸۷ - ۰۷:۱۳

نخستين عبارتي كه پس از شنيده شدن نام جاده در كازرون به ذهن متبادر مي شود، انتظاري 40 ساله است . انتظاري كه تمامي اقشار جامعه ي شهري و روستايي كازرون بر معناي آن به درستي واقفند، چراكه فشار و دردهاي ناشي از اين محروميت 40 ساله را با تمام وجود درك كرده اند. چراكه به درستي به ياد دارند چه فرصت هاي فراواني از جمله احداث مجتمع هاي صنعتي، بهره مندي از بازاري پررونق و درگردش، امكان حضور اساتيد برجسته ي دانشگاهي و ... را به واسطه ي فراهم نبودن امكانات زيرساختي كه در صدر آنها مي توان به جاده ي ارتباطي ايمن و مناسب اشاره نمود از دست دادند . هنوز زمان زيادي از آن روزها نگذشته كه هر كس قصد سفر به كازرون را داشت بايستي از آزمون مرگ و زندگي گسترده بر تنگ ابوالحيات عبور مي كرد. هنوز به راحتي مي توان به يادآورد كه به علت وقوع يك سانحه تصادف در گردنه هاي منتهي به تنگ ابوالحيات چه ساعت ها و دقايقي كه در پشت ترافيك هاي به وجود آمده تلف نمي شد و عابرين تنها مي توانستند حسرت بخورند و منتظر بمانند.

اما به هر اندازه تك تك روزهاي اين 40 سال براي اهالي كازرون سخت و پردرد گذشت، 18 دي 1386 روزي شيرين و به يادماندني بود . سال گذشته در چنين روزي بالاخره طلسم جاده كازرون  شيراز شكسته شد و اهالي كازرون و ساير نواحي مربوطه موفق شدند نتيجه ي سال ها تلاش و تحصن و طومار و تجمع و شعار و تعطيلي بازار و تعويض چندين نماينده ي مجلس و وعدهي چند رييس جمهور و... را با سفري يك ساعته از كازرون تا دشت ارژن در طبيعتي بكر و زيبا و از دل كوه ها و بر فراز دره ها، به چشم ببينند.

تا سال گذشته پاي صحبت هر كازروني و يا دلسوزان اين شهر كه مي نشستي بحث از عقب ماندگي اقتصادي و پايين بودن سرعت رشد فرهنگي و وقوع ناهنجاري هاي متعدد اجتماعي كه بنا بر اعتقاد بسياري ريشه در قرارگيري كازرون در بن بستي ارتباطي داشت به ميان مي آمد و در پي آن حرف و حديث ها و اگرهاي فراواني كه يكي پس از ديگري در رابطه با جاده مطرح مي شد؛ كه اگر جاده بيايد چه ميشود و چه خواهد شد.

بر هيچ كس پوشيده نيست كه امكانات و بسترهاي زيربنايي همچون راه هاي ارتباطي ايمن و مناسب تا چه اندازه مي تواند نقش موثر و تعيين كنندهاي در شكل گيري حيات اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي يك جامعه ايفا نمايد . اما بدون شك نمي توان تقويت اين حيات را تنها از يك بستر انتظار داشت و في المثل وقوع تحولات گسترده اجتماعي و اقتصادي را تنها در گرو وجود زيرساختي همچون جاده خلاصه نمود . با علم به اين منظر و توجه به اينكه جاده ي جديد كازرون  شيراز كه اكنون كودكي يكساله است هنوز مدت زمان بيشتري را نياز دارد تا بتواند تبعات مثبت و حتي شايد منفي خود را به درستي در خروجي هاي اجتماع نشان دهد، اما بررسي همين يكسال عمر جاده نيز مي تواند ضمن نشان دادن برخي آيتم هايي كه بيشتر خود را نشان داده اند، از هم اكنون بستري را جهت برنامه ريزي هاي ميان مدت و بلندمدت با هدف هدايت مناسب تر متغيرهاي مرتبط با جاده به وجود آورد.

بنابراين و در نگاهي كلي مي توان برخي از عمده تغييرات ناشي از بهره برداري يكساله از جاده ي جديد كازرون  شيراز و برخي ديگر از مباحث و چالش هاي عمده ي مرتبط با اين محور را به شرح زير برشمرد:

كاهش زمان سفر در محور كازرون  شيراز

از بديهي ترين نتايجي كه بهره برداري از جاده ي جديد كازرون  شيراز به دنبال داشت، كاهش چند ده كيلومتري فاصله ي سفر ميان دو شهر مذكور بود كه اين دست آورد براي بسياري ارزشمند مي نمود. كاهش زمان سفر علاوه بر آنكه موجب انگيزش بيشتر براي تردد از اين محور شد، اميد اهالي كازرون را براي افزايش بار ترافيكي و به تبع آن بهبود شرايط اقتصادي و اجتماعي افزايش داد . خوشبختانه اين مهم تا حدودي حاصل شد، اما بنا بر دلايلي كه در پي مي آيد، همچنان تعداد قابل توجهي از مسافرين و رانندگان بين شهري، به خصوص در مسير بوشهر  شيراز و خوزستان  شيراز ترجيح مي دهند از محور پيشين استفاده نمايند . بدين طريق مي توان اذعان نمود اين كاهش زمان بيشتر مناسب حال اهالي كازرون و برخي نواحي مرتبط با آن بوده است.

ايمن تر از محور قبل اما همچنان داراي مشكل

بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه محور جديد به لحاظ دارا بودن عرض بيشتر و رعايت بالاتر ضرايب استاندارد و طراحي مناسب تر، نسبت به محور پيشين از ضريب ايمني بالاتري برخوردار است، اما همچنان با يك جاده ي كاملاً ايمن فاصله دارد . برخي از صاحب نظران معتقدند كه 40 سال تحمل و صرف ميلياردها تومان هزينه جهت احداث اين محور مي توانست به سرانجامي مناسب تر منتهي شود و به جاي بهره برداري از يك جاده كه در برخي نقاط داراي باند سبقت مي شود، مي توانستيم با مديريتي مناسب تر به جاده اي دو محوره و يا چهاربانده دست يابيم . متأسفانه در اين خصوص بايستي يادآور شد كه گرچه متوليان امر در زمان افتتاح جاده، براي كاهش فشارهاي ناشي از اين نقد، وعده هاي فراواني جهت تعريض آن سر دادند، اما همچنان هيچ اقدام عملي خاصي در اين زمينه صورت نپذيرفته است.

از طرفي نيز عليرغم گذشت يكسال از افتتاح جاده ي مذكور، همچنان ضعف در نصب برخي علائم راهنمايي و هشداردهنده در طول مسير، عدم احداث سيستم هاي روشنايي مربوط به تونل ها، عدم ساخت ديوارهاي حائل كنار جاده (كه باتوجه به كوهستاني بودن منطقه خطرات ريزشي فراواني را به خصوص در فصل بارندگي به دنبال دارد ) و... باعث شده ضريب ايمني اين محور كاسته شده و مشكلات متعددي جهت استفاده كنندگان از آن به وجود آيد. عدم بهبود وضعيت خطوط حمل و نقل بين شهري يكي از طبقات و به تعبير ديگر اصنافي كه به صورت مستقيم با خطوط حمل و نقل جاده اي در ارتباط هستند و هرگونه تغييري در اين راستا اثر مسقيمي بر معيشت آنها دارد، رانندگان اتوبوس هاي بين شهري هستند . شايد يكي از ملاك هاي بررسي آنچه كه جاده براي كازرون به ارمغان آورد، كنكاش در تغييرات به وجود آمده در خصوص وضعيت حمل و نقل مسافران بين شهري باشد . در همين راستا چندي پيش اخباري در خصوص نارضايتي رانندگان ناوگان حمل و نقل مسافران بين شهري در مسير كازرون  شيراز در هفته نامهي بيشاپور منتشر شد . مرور اين خبر و بررسي اعتراضات رانندگان مويد اين مطلب است كه كاهش چشم گير مسافران به دليل عدم تمايل بسياري از مسافران قسمت هاي شرقي شهرستان كازرون (همچون قائميه ) به تردد از مسير جاده ي جديد از يكسو و افزايش استهلاك ناشي از شيب زياد جاده ي جديد از سوي ديگر، علاوه بر آنكه موجب نارضايتي اقشار مرتبط با خطوط حمل و نقل بين شهري شده، دليلي بر ناكامي برنامه ريزي هاي صورت گرفته در اين راستا نيز بوده است.

همچنين بايستي يادآور شد عدم تمايل بسياري از اتوبوس هاي مسافربري محور بوشهر  شيراز و همچنين برخي شهرهاي استان خوزستان  شيراز به عبور از محور جديد كازرون به دليل شيب هاي غيراستاندارد و تند موجود در اين محور باعث شده است كه هيچگونه تغيير رو به رشدي را در خصوص وضعيت حمل و نقل مسافرين بين شهري در ارتباط با جاده جديد شاهد نباشيم.

آغاز تخريب دشت برم

بي ترديد در كنار تمام دست آوردهاي مثبتي كه احداث محور جديد كازرون  شيراز به دنبال داشته است، وقوع بحراني زيست محيطي در منطقه ي زيبا و منحصربه فرد دشت برم و عدم اتخاذ تدابيري پيشگيرانه باعث شده تلخ كامي جديدي براي وضعيت محيط زيست و منابع پرارزش طبيعي كازرون به وجود آيد. دشتبرم كه تا پيش از ورود نخستين ماشين راه سازي و شنيدن صداي گوشخراش اولين اره برقي، جنگلي بكر و زيبا با گونه هاي متعدد گياهي و جانوري بود، امروز ميزبان عبور روزانه صدها اتومبيل و پخش مواد روغني و تحمل دود و آلودگي هاي صوتي و حرارت هاي توليد شده از اين اتومبيل ها مي باشد و هر روز شاهد صحنه هاي دلخراش از بين رفتن جانوران خود در برخورد با وسايل نقليه و همچنين شكسته شدن و به آتش كشيده شدن شاخه هاي درختان زيباي خود است . به تمامي اين موارد اضافه كنيد كه وضعيت مناسب حمل و نقليِ به وجود آمده در اين منطقه، باعث برانگيخته شدن طمع بسياري از سودجويان شده؛ به گونه اي كه آنان بي مهابا به جان بستر غني و سرشار از مواد معدني اين دشت افتاده و با شخم زدنهاي پياپي به فكر كشت در اين زمينها افتاده اند.

بنابراين و با نگاهي كلي، به وضوح مي توان جاي خالي ارگانهاي دولتي و غيردولتي كه مي توانند نقش موثري در ارائه ي آموزش هاي كاربردي و ايجاد فرهنگ مناسب جهت برخورد عمومِ مردم با طبيعت را داشته باشند، احساس نمود.

*****

در برداشتي ديگر از مباحث مرتبط با جاده بايستي بر اين نكته ي كليدي تأكيدي چندباره نمود كه تمامي تلاش هاي 40 ساله براي جاده، جز با انديشه ي خروج كازرون از بن بست ارتباطي نبوده است . بدون شك اين مهم تحقق نمي يابد مگر با تكميل ساير طرح هاي در دست اجرا و اهتمام ويژه جهت توجيه برخي از طرح هايي كه در دوره هاي پيشين اقدامي قابل توجه براي نيل به آنها صورت نگرفت . در اين راستا نيز مي توان برخي موارد برجسته را بدين شرح برشمرد:

تونل بناف

به عنوان مثال كار احداث تونل مغموم بناف كه ظاهراً طبق شدن بر نامه ي « مشكل فني دار » آخرين پيگيري ها رنگ مهر توقف آن كمرنگ شده و برخي از كارشناسان اذعان نموده اند كه قابليت اجرايي دارد بايستي به سرعت در اولويت طرح هاي اجرايي قرار گيرد . گرچه در اين مورد با توجه به تلاش هايي كه در دوره هاي قبل صورت گرفت و به عنوان مثال به سرعت كار ساخت تونل تنگ تركان را آغاز نمودند و به تبع آن توجيه اقتصادي احداث تونل بناف با مشكلي اساسي مواجه شد، اميد براي از سرگيري عمليات حفاري تونل بناف كمتر شده، اما هنوز هم مي توان چشم به تدبير ريزبينان و آينده نگران داشت . تنها كافيست دقت كنيم كه اگر بناف ساخته نشود و كار به همين منوال ادامه يابد، چه خواهد شد؟

كمربندي كازرون

در كنار توجه به ساخت اين تونل، نكته ي برجسته ي ديگر بحث ساخت كمربنديِ همواره بر كاغذ مانده ي كازرون است كه مدتهاست كار مطالعه ي آن آغاز شده و بنا بر آخرين اظهارات نماينده ي شهرستان، به صورت چهاربانده اجرا خواهد شد . در اين مورد بايستي به خاطر داشت، مادامي كه اين كمربندي ساخته و به بهره برداري نرسد، بار ترافيكي ناشي از عبور كاميون ها و وسايل نقليه عبوري از محورهاي منتهي به كازرون، بر عهده ي خيابان هاي سرشار از عابرين پياده ي اين شهر است؛ نكته اي كه لزوم احداث و عواقب ناشي از بهره برداري ديرهنگام آن سال و سال هاي گذشته و به كرات از طريق مقالات و يادداشتهاي مختلف گوشزد شده است و مطمئناً صاحبين امر با تمامي زواياي آن به خوبي آشنايي دارند.

راه آهن

در اين مورد ويژه، توجه به اين نكته نيز حائز اهميت است كه اگر يك يا دو دهه پيش مي توانستيم عبور راه هاي جاده اي را عاملي براي خروج از بن بست يك منطقه قلمداد نماييم، امروز اما با تغيير بسياري از ساز و كارها نمي توان به اين راحتي در مورد خروج از بن بست به وسيله ي چنين راه هايي ابراز عقيده نمود. در ايرانِ امروز، وجود خطوط ارتباطي ريلي به دليل ايمني بالا، كاهش هزينه ها، افزايش راندمان باري و ... باعث شده تا تغييرات اساسي در ساختار فرمول هاي مربوط به خروج از بن بست و رونق اقتصادي و اجتماعي مرتبط با آن به وجود آيد . خاصه آنكه استان فارس نيز از چند سال پيش در آستانه ي تحول ريلي قرار گرفته و در اين مجال بايستي به جد در انديشه ي بهره برداري از خطوط راه آهن در شهرستان كازرون بود.

محور عجيب دشت ارژن  تنگ ابوالحيات  قائميه

در پايان اما سوال همواره جالبي در ذهن نگارنده باقي مي ماند و آن هم تأكيد وزارت محترم نفت و وزارت راه و ترابري بر چهاربانده كردن و ايجاد باندهاي سبقت در محوري است كه سال هاي سال جان همشهريان و هموطنانمان را گرفت و هيچگاه كسي قدم بر ايمن سازي آن پيش نگذاشت، اما به موازات تشديد فعاليت هاي كارگاه ساخت جاده ي جديد كازرون شيراز به يكباره وضعيتي ديگرگونه يافت  و طرح اين پرسش پاياني كه آيا بهتر نيست وزارت محترم نفت و مسوولين محترم وزارت راه و ترابري بجاي تأكيد بر صرف هزينه هاي هنگفت جهت ايجاد ترانشه هاي متعدد و كوهبري هاي فراوان و قطع بي رويه ي درختان واقع در تنگ ابوالحيات (كه بارها مورد اعتراض اداره كل محيط زيست استان فارس نيز قرار گرفته ) به فكر تكميل و ايمن سازي اصولي جاده ي يكساله ي كازرون  شيراز كه اهالي كازرون اين همه سال را جهت دستيابي به آن انتظار كشيدند، باشند و يا آنكه به دنبال احداث كمربندي مناسب و يا ساخت تونل بناف باشند تا منافع آن شامل همه ي اهالي شهرستان و تمامي مناطق و بخشها شود؟

منبع : هفته نامه بيشاپور

نویسنده: محسن عباسپور