رعایت انصاف حتی در مورد مخالفین

کد خبر: ۱۳۶۰۸

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۴ - ۰۲:۵۵

«... وَ لا يَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلي‏ أَلاَّ تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوي‏ ...»

«ای کسانی که ایمان آوردهاید! همواره برای خدا قیام کنید، و از روی عدالت، گواهی دهید! دشمنی با جمعیّتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند! عدالت کنید، که به پرهیزگاری نزدیکتر است! و از (معصیت) خدا بپرهیزید، که از آنچه انجام میدهید، با خبر است!»         سوره مائده آیه8/ ترجمه آیت ا... مکارم شیرازی

در آموزههای دینی و مذهبی، انصاف همانند عدالت از فضایل اخلاقی دانسته شده است. عقل انسانی هم موید آن است که انصاف را همانند عدالت امری پسندیده و نیک شمرده رعایت آن موجب رشد و کمال انسان خواهد شد و ترک آن زشت و ناپسند دانسته باعث افت مقام انسان میشود.

کاربرد متعارف در جامعه، عدل و انصاف با هم بکار میرود. البته نوعی هممعنایی ا زآن متبادر میشود. اما این هرگز به معنای ترادف نیست ونوعی ظرافت معنایی در واژگان است که توجه به آن، تمایز و تقارن میان معنای آنها روشن میشود. مثل »بشر و انسان« یا »قسط و عدل« که پرداختن به آن نه در تخصص نگارنده است و نه در حوصله این مجال،  آن چه قابل توجه و مورد نظر است. رعایت انصاف به عنوان یک فضلیت اخلاقی و امتیازی برای کمال انسانی است که عدم رعایت آن رذیلتی است اخلاقی و موجب افت مقام انسانی، در روایات سفارش زیادی درباره رعایت انصاف شده است که ذکر یکی دو مورد، خالی از فایده نیست.

پیامبر اعظم(ص) رعایت انصاف را یکی از نشانههای مومن واقعی دانسته است و میفرماید: کسی که با فقیر همدردی کند و  دربارهی مردم با انصاف باشد، مومن واقعی است.

بحارالانوار ج66 ص369

امیرالمومنین علی(ع) به مالک اشتر میفرماید: نسبت به خدا و بندگانش انصاف را از دست مده و نسبت به اطرافیان و خانواده و زیردستانت انصاف داشته باش. که اگر انصاف، پیشه خود نسازی، ستم کردهای و کسی که به بندگان خدا ستم کند، خدا دشمن اوست و کسی که خدا دشمن اوست ،دلیلش را باطل میسازد -عذرش را نمیپذیرد- و چنین شخصی با خدا در جنگ است. مگر آن که دست از ستم بردارد و توبه کند.

علمای اخلاق برای انصاف و رعایت آن، انواعی ذکر کردهاند که از مهمترین، انصاف در سخن، انصاف در عمل و انصاف در قضاوت میباشد.

آن چه که باعث شد نگارنده برای تنبه خود و تذکر به برادران دینی روی این موضوع اخلاقی تکیه کند، وضعیت خاص سیاسی اجتماعی است که شکر خدا اکثر قریب به اتفاق مردم ما در عرصههای سیاسی اجتماعی حضور دارند و بعضاً حضور فعال به خصوص در عرصههای انتخابات و مبارزات و رقابتهای انتخاباتی، که حضور فعال و شاداب مردم، جای خوشحالی و امیدواری، و از نشانههای بارز مردمسالاری دینی است. ولی اگر در این مصاف مواظبت و مراقبت از خود و دوستان همراهمان نداشته باشیم، دچار آفتهایی سهمگین و آلوده به گناهان سنگین بیانصافی میشویم.

بیانصافی در سخن گفتن، بیانصافی در اظهارنظر کردن و بیانصافی در قضاوت نمودن نسبت به رقبا و کسانی که با ما در این مصافها همراه، همسلیقه و همرای نیستند.

عدم مواظبت و مراقبت از خود در این رقابتها، گاهی از مرز بیانصافی هم تجاوز کرده و منجر به دروغ، تهمت، تخریب، هتک حرمت و حیثیت افراد میشود. تا جایی که فراموش میشود مبارزات انتخاباتی صرفاً یک رقابت جدی است. آن هم تا آن جا که از مرز رفاقتها نگذرد و به دشمنیها و عداوتها  کینه منجر نشود.

چون مقدمات انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری آغاز شده است، به نظر میرسد که اول برای یادآوری خود و بعد برادران و خواهران دینی، منباب تذکر که »فذکر، انّ الذکری تنفع المومنین«

به ذکر نمونه ای از این نوع قضاوت ها که متأسفانه در ذیل خبر اعزام کشتی نجات و امداد ایران به بنادر یمن در رسانه ای محلی تحت عنوان نظر خوانندگان منعکس شده می پردازیم  موضوع اعزام این کشتی همراه با کمک های مالی، غذایی، دارویی و همراه با تیم پزشکی برای کمک و نجات مردم مظلوم و مجروحین بی پناه یمنی که فریاد استمداد خواهی آنها زیر بمباران های ظالمانه و بی رحمانه ی شبانه روزی آل سعود بلند است یک وظیفه دینی ، انسانی، ملی و انقلابی ماست و این یک حرکت ارزشی بود که عده ای در اوج خطر، خطر پذیری کردند و جان بر کف اخلاص نهادند و راهی یمن شدند و باعث افتخار برای همه گردیدند. حال با اینکه این حرکت از مصالح و منافع ملی و رسالت دینی و انسانی ما بوده است، بعضی همشهریان عزیز ما آن را به رقابت انتخاباتی تنزل داده و دچار قضاوت های سخیف و بی پایه و اساس گشته اند و به نوعی به  نیت خوانی پرداختند و مسئول تیم پزشکی امداد و نجات یعنی نماینده خودشان را متهم به نوعی تبلیغات انتخاباتی نموده اند در حالی که اولاً ما به عالم باطن راه نداریم و قصد و نیت امری باطنی است و خدای متعال به باطن افراد آگاه است " انَّ الاعمالُ باالنیّات".

دوماً نماینده مردم شریف کازرون سابقه ی مبارزاتی، ایثارگری و مجاهدت را از همراهی اولین نیروهای رزمنده کازرونی به جبهه های حق علیه باطل در هویزه و سوسنگرد و حضور پی در پی در عرصه های دفاع مقدس دارند و در همین عرصه امداد گری هم قبل از اعزام کشتی امداد و نجات با اولین هواپیمای امداد رسانی که موفق به فرود در یمن نشد همراه بودند.

در عین حالی که رعایت انصاف کاری دشوار است که انسان باید به آن اهمیت بدهد چنانچه از علمای اخلاق نقل شده که انصاف از زیباترین خصلت های اخلاقی است و به معنای عدالت ورزی و اجرای قسط و عدل و اقرار به حقوق مردم و ادای آنهاست و اینکه هر چیز را برای خود می خواهیم برای دیگران هم بخواهیم و هر زیان و ضروری را که برای خود نمی پسندیم برای دیگران هم نپسندیم.

مقام معظم رهبری: رعایت عدالت حتی در برابر مخالفان سیاسی، اگر به نام عدالت خواهی و به نام انقلابی گری، اخلاق را زیر پا بگذاریم، ضرر کرده ایم، از خط امام منحرف شده ایم، اگر به نام انقلابی گری، به نام عدالت خواهی به برادران خودمان، به مردم مؤمن، به کسانی که از لحاظ فکری با ما مخالفند اما می دانیم که به اصل نظام اعتقاد دارند اهانت کردیم، آنها را مورد ایذا و آزار قرار دادیم، از خط امام منحرف شده ایم ” اِعدِلُوا"حتی در مورد مخالف هم عدالت به خرج دهیم ” هُوَ اَقرَبَ لِلتَّقوی ”.

نویسنده: علی اسدزاده