هئیت های عزاداری شهر چنارشاهیجان در دهه ی محرم (بخش اول)

کد خبر: ۱۲۲۶۹

تاریخ: ۱۱ آبان ۱۳۹۳ - ۲۰:۲۰

من حسین بن علی(ع) برای امر به معروف و نهی از منکر و برای اصلاح امت جدم(رسول الله (ع)) از مدینه بیرون میروم، .نه برای ریاست و نه برای حکومت و جاه و منصب، برای ایجاد یک حرکت فکری و نمودن راه سعادت – من به سیره ی‌ جدم قیام میکنم.

از دیرباز بخش چنارشاهیجان همانند سایر نقاط ایران در مناسبت‌هاي مذهبی، ‌همگام با سایر شهرها و مناطق کشور مراسم عزاداری را برپا داشته اند. چه در دهه ی پنجاه شمسی که جمعیت این نقطه به سختي به دو هزار نفر می رسیده، چه امروزه که این بخش جمعیتی مازاد بر پنجاه هزار نفر را در خود جای داده است. این احساس دینی چه از سر آگاهی بوده باشد و چه از سر تعصب و تقلید صرف، از گذشته تاکنون وجود داشته است.

امروزه با رشد تحصیلی و بالارفتن سواد و درک دینی – تاریخی اشخاص،  و با وجود آمدن مراکز آگاهي رسانی، رسانه ها و تبلیغات و اطلاع رسانی ها در این حوضه، این گونه مناسبت‌ها و مراسمات هم  با آگاهی و درک بهتری به پا داشته مي‌شوند.

نکته ی قابل لمس در این بین (با مقایسه ی دهه ی پنجاه ، شصت و هفتاد شمسی با دهه ی هشتاد و اوایل دهه ی نود) این است که سطح زندگی مردم و دیگر شئونات در این بخش پیشرفت و ترقی کرده ولی توجه اعتقادی و کیفی به هئیت ها کاهش یافته است در حالی که در دیگر جوامع و ملل با پیشرفت جوامع بشری و ترقی علم ،جوامع سعی در آموزش و افزایش سواد علمی و تاریخی و… در یک موضوع داشته و به موازات آن هم کمیت و هم کیفیت نسبت به آن موضوع بهبود و رشد یافته است. البته این مسئله مختص بخش چنارشاهیجان نمی باشد و از سوی دیگر مطلق نیست. همچنین قابل تعمیم به همه ی اقشار هم نیست؛ چرا که در شهر چنارشاهیجان از قشر جوان انتظار کمی و کیفی در عملکرد می رود و نسل گذشته(دهه ی سی شمسی تا اواخر دهه ی پنجاه و تا حدودی دهه ی شصتی ها) در مسائل اعتقادی و مذهبی پایدار بوده و به عبارت دیگر ذهنیت آنان شکل یافته و تا حدی –  به استثنای عده ای معدود – در این موضوع ثابت قدم بوده اند. به عبارت دیگر نهاد های آموزشی، مسئولان ذی ربط و در راس همه  خانواده ها باید نسل جدید را که ذهنشان آمادگی‌های لازم برای شکل گیری هر تفکری را دارد را با مفاهیم عاشورا و اعتقادات دینی آشنا کنند و این موضوع را به صورت مستمر پیگیری نمایند و از آن غفلت نورزند.

در مسئله ی مراسمات مذهبی در بخش چنارشاهیجان توجه معنوی بانوان بیشتر از آقایان و میانسالان بیشتر از جوانان  است و از بعد کمی بیشتر مشارکت ها از سوی جوانان است و اغلب ایشان از بعد اعتقادی نیز نمره ی خوبی دارند . هرچند حلقه ی گمشده ی جوانان و دیگر اقشار در این مسئله همان بعد معنوی و درک کیفی از مسئله ی عزاداری و قیام امام حسین (ع) است و این خود فصل مفصلی را می طلبد که به مسئله ی زیربنایی و ساختاری در ایجاد زمینه های آگاهی دهی در بخش آموزش و تربیت برمی گردد(کمبود اماکن فرهنگی فعال، تبلیغات ضعیف، نبود دلسوز آینده نگر در این بخش و مسائل زیر ساختی که قسمتی از آن به عدم توجه به این بخش از سوی مسئولین مربوطه بر میگردد  - هرچند انگشت شماری دلسوز و محب اهل بیت هستند که فعالیت مستمر دارند ولی از گذشته گفته اند "یک دست صدا ندارد" ).

این موضوع باید به دغدغه ی نهاد های مربوطه تبدیل شود تا به سرحد کمال برسد.  بسیاری از مشکلات و موضوعاتی که در جامعه ی امروز چنارشاهیجان وجود دارد از بی توجهی به مسائل اعتقادی و نداشتن تقوا و انصاف دینی نشات می گیرد. کدام بچه هیئتی رو به بزه کاری می آورد؟؟ آیا وجود بزهکاری هایفراوان در این بخش، سرقت های متعدد، پرونده های متعدد قضایی- که این بخش را در استان فارس دارای رتبه کرده، همه و همه نمی تواند ناشی از این باشد که در بحث فرهنگی در چند دهه ی اخیر ضعیف عمل کرده ایم؟  اگر صد در صد این مشکلات ناشی از بی تقوایی و نداشتن وجدان دینی نباشد، حداقل قسمتی از این مشکلات ناشی از این مقوله می باشد و هست. کدام انسان معتقد به معاد و مومن و مکلف به احکام اسلام حاضر به سرقت، چاقو کشی، رشوه گیری، رانت خواری، زمین خواری، اختلاس، گرانفروشی و کم فروشی،  مزاحمت نوامیس و هزاران بزه و جرمی که شاهد آن هستیم، می شود؟ اگر انسانی به اندازه ی یک جو اعتقاد و انصاف دینی داشته باشد اگر ایمان و  تقوا تا اندازه ای در او باشد، اگر
وجدان داشته باشد حاضر به انجام هیچ بزه و جرمی نخواهد شد.

با توجه به رویه ی تاریخی در اقصا نقاط کشور و جهان می بینیم که هیئت ها و مناسك مذهبی نقطه ی وحدت و یگانگی جوامع است. شاید همین تاثیر و کارکرد قوی هیئت ها بود که یکی از کاندیدهای ریاست جمهوری در سال نود دو به جای وعده و وعید های توخالی به مردم ، از تاثیر و کارکرد قوی هیئت ها سخن گفت.
از پیشینه ی تاریخی هیئت های مذهبی از انسجام و وحدت دل و زبان که به وجود آورده اند .این خصیصه در چنارشاهیجان به ویژه در محله ی اولاد میرزاعلی- که بسیاری از اماکن و نهاد های ادراری و دولتی نیز در این محله متمرکز شده است- در دهه های گذشته وجود داشته و تقریبا با توجه به بعد مسافت ابتدا همه ی هم محله ای ها صرفنظر از زبان و قومیت و دیگر صفات عرضی با وحدت دل و زبان در یک مکان مشترک (سالن نماز جمعه) به برگذارای این مراسم باشکوه اقدام می نمودند. بسیاری از اهالی چنارشاهیجان از آنروزها خاطرات به یادماندنی در ذهن دارند (از دهه ی شصت تا اواخر دهه ی هشتاد شمسی). ولی این وحدت و یگانگی به دلایل مختلف تبدیل به چندگانگی گردید. (تعصب و ناآگاهی عده ی معدودی در آن برهه، افزایش جمعیت، بعد مسافت و راحت طلبی افراد به
موازات پیشرفت در مسائل مختلف و ... تا حدودی موجب این چند گانگی گردید. ما در این گفتار به دنبال علل این تشت و چند پاره شدن ها نیستیم (ما در روز تاسوا و عاشورای حسینی تمام هیئت های چنارشاهیجان چون دریایی به هم می پیوندند تا ندای مظلومیت حسین را به جهانیان نشان دهند.حرکت هیت های مذهبی به سوی بهشت زهرا و مزار شهدا در تاسوای حسینی و حرکت به سوی امامزاده محمد الیاس آباد - گاها شاهزاده علی- در روز عاشورای حسینی نمادیک دلی و وحدت این بخش است که از عاشورای حسینی و محبت نسبت به اهل بیت نشات می گیرد .)

معرفی هیئت های  بخش چنارشاهیجان

محله ی اولاد میرزاعلی -  هیئت خامس آل عبا

این هیئت همان هیئت اولیه ساکنان و اطرافیان محله ی اولاد بود که بعد ها به این نام شهرت یافت. بیشتر دست اندرکاران این هیئت در ابتدا متشکل از قشرهای مختلف و همه ی قومیت های این منطقه بود (اولاد میرزاعلی، بوگرها، نجفی های بنکوی کمندی، فرهادی ها، گشتاس ها و سایر هم محله ای‌ها). اما به مرور زمان این هیئت چند پاره شده و هرکدام از هم محله ای ها هیئت مستقلی را بنا نهادند. از دهه‌ی هشتاد شمسی این هیئت به دست برادارن میرزایی اداره میگردد و از همین سالها حاج باقر میرزایی در راس این هیئت قرار دارد، البته این هیئت به دلایل مختلف چندین سال در مکان های دیگری چون مدرسه ی شهید سرتیپ میرزایی، چهار راه اولاد میرزاعلی و… برگذار شد.

آدرس هیئت: اولاد میرزاعلی، خیابان مصلی، سالن نماز جمعه

هیئت محله ی خشک آباد (علی آباد سابق) نجفی ها

این هیئت همانگونه که در بالا اشاره کردیم در اواسط دهه ی هفتاد در محله ی خشک آباد بنا نهاده شد. اکثر گردانندگان و مشارکت کنندگان این هیئت برادارن نجفی می باشند. شاید از نخستین هیئت های این بخش باشد که به صورت خانوادگی و بسیار خودمانی به عزاداری سید و سرور شهیدان پرداخته و یک فضای قابل اعتماد و صمیمی به وجود آوردند و از این حیث قابل تقدیر است. مسجد امام هادی (ع) به دست خیرین و هیئتی های این منطقه ساخته شده است. دست اندرکاران این هیئت برادران فیروز پور(نجفی)، استاد خداخواست نجفی، شاپور نجفی، استاد ابولحسن نجفی و...  می باشند

آدرس هیئت: اولاد میرزاعلی، خیابان صیاد شیرازی بخورد به شهرک
فرهنگیان، جنب مسجد امام هادی (ع)

هیئت محله ی کشتکارها

این هیئت هم منشعب از هیئت اصلی اولاد می باشد که در اواسط دهه ی هفتاد توسط برادران کشتکار بنا نهاده شده است. این هیئت همانند هیئت نجفی‌ها و برخلاف هیئت خامس آل عبا در فضایی باز و آزاد برگذار می گردد. اکثریت گردانندگان و فعالان این هیئت برادران کشتکار و در راس آن آقای علی یار کشتکار می باشند.  هرچند در سنوات اخیر اطرافیان این هیئت مشارکت قابل توجه‌ای در این بین داشته اند.

آدرس: اولاد میرزاعلی، انتهای خیابان مدرس، جنب مدرسه ی دخترانه ی زینب کبرا

هیئت ایثارگران

این هیئت هم چند سالی است که در انتهای محله ی اولاد میزاعلی در جاده‌ی بهشت زهرا در فضایی باز برگذار می شود. یکی از هیئت هایی که دلیل تاسیسش می توان گفت بعد مسافت می باشد همین هیئت ایثارگران است. در راس گردانندگان این هیئت آقای علی ضامن هوشمند و برادران علی عسکرلو بیشترین فعالین این هیئت می باشند.

آدرس هیئت ایثارگران: اولاد میرزاعلی، انتهای خیابان مصلی، ورودی جاده بهشت زهرا

هیئت امام حسن مجتبی(ع)

این هیئت مردمی در اواسط دهه ی هشتاد به صورت خودجوش توسط جوانان کوچه ی 6 مصلی در فضایی باز تاسیس گردید. (پیشنهاد دهنده اولیه اسکندر نجفی، موسسان اسکندرنجفی، مجتبی محمدی، برادران فرهادی(احد و وحید) و برادران جمشیدی (غلام و ابوذر) بودند)، تصمیم ابتدایی بر ایجاد هیئتی سیار از جوانان بود که بعدها با مشورت با برادران جمشیدی و در راس آن کربلای احمد جمشیدی در مکان فعلی راه اندازی گردید، در اوایل کار بسیار ابتدایی و با بضاعت کم به برگذاری مراسم دهه ی محرم پرداخته و در سال دوم با کمک های مردمی اکثر لوازم مورد نیاز (از لوازم صوتی و برقی گرفته تا زنجیر و طبل) تهیه گردید. وجه ی بارز این هیئت خودجوش و مردمی بودن آن می باشد امروزه اکثریت شرکت کنندگان این هیئت خانواده ها می باشند. مشارکت و کمک های مالی و فیزیکی و هم دلی  همسایگان هیئت  و در راس آن خانواده ی کربلایی احمد جمشیدی باعث دوام ، رونق و شور هیئت در سالهای اخیر شده است.

آدرس هیئت: اولاد میرزاعلی، خیابان پاسدارن(ورودی شرقی)، خیابان مصلی ،کوچه‌ي 6 (ورودی غربی)

هیئت های محله کوهپیرایه با مدیریت برادران محمدی، محله اردشیری با مدیریت برادران رضازاده، و هیئت های محله تل میلک، کهواه، بنارمورد، مظفرآباد، ساسانی آباد، الیاس آباد، زنگنه ، نادر آباد، محله خیراتی ها، محله آهنگرها و سایر هیئت ها از جمله هیئت های شهر چنارشاهیجان هستند که در دهه ی محرم به عزادرای و برپایی مراسم سیدو سرور شهیدان می پردازند که معرفی دقیق آنان نیازمند فصل دیگری می باشد، دراین منطقه بجز هیئت هایی که به آنان پرداختیم یکی دو هیئت فرعی دیگر هم به وجود آمدند ولی در همان سالهای ابتدایی منحل گردیدند .

برنامه هیئت ها در دهه ی محرم

فعالیت هیئت ها در دهه ی محرم بیشتر به این صورت است که پس از نماز مغرب و عشا مردم دسته دسته به هیئت ها می آیند. پس از قرائت قرآن،مراسم سینه زنی شروع می شود.در بیشتر هیئت های چنارشاهیجان به صورت حلقه وار در
حالی که افراد سینه زن حرکت می کنند این مراسم اجرا می شود. در بعضی از هیئت ها به صورت ساکن سینه می زنند.پس از مراسم سینه زنی طبل ها به میدان می آیند صفوف زنجیر زنی بسته می شوند احترام بزرگ ترها در مراسم زنجیر
زنی رعایت شده و در جلوی صف زنجیرزنان حرکت می کنند.علم نمادین در جلوی دسته ی حرکت می کند.اکثر هیئت های چنارشاهیجان به صورت سه ضرب به زنجیر زنی اقدام می کنند.مراسم سخن رانی و روضه خوانی هم در هیئت ها متناسب با
شب های مختلف محرم در هیئت ها انجام می شود.

مکان و محل هیئت ها

اکثریت هیئت های شهر چنارشاهیجان در فضای باز برگذار می گردد به استثنای هیئت خامس ال عبا که در سالن سرپوشیده برگذار می شود.برای نکوداشت سنت های پیشین گرداگرد محوطه ی هیئت را با شاخه ها و  چوب نخل به
صورت های هندسی محصور کرده، در گوشه ای از فضای هیئت خیمه ای برپا می دارند.این خیمه به نوعی اتاق فرمان هیئت ها و برنامه های هیئت می باشد،به سلیقه ی هیئت ها گهوارها (به یاد شیرخواره های حسینی)،مشک ها و کاسه های
آب تزیینی(به یاد لب تشنگان حسینی)،شمعدانی ها و فانوس ها (به یاد غربت حسینی و نذرورات عزاداران)،علم های تزیینی،پلاکارها و نوشته های عاشورایی در محل هیئت ها نصب می شود.در شب های پایانی خانواده ها به یاد مظلومیت
طفلان حسینی ، شیرخواره ها و کودکان خور را سبز پوش کرده و در عزاداری ها می آورند،چند رنگ در مراسم های عزاداری محرم زینت بخش هیئت ها می باشد،رنگ سیاه به نشانه ی سوگ حسینی، رنگ سرخ به نشان خون حسن(ع) و یارانش، رنگ سبز نشان از زنده بودن عاشورا و قیام حسینی.

در بخش بعدي به محل هزينه هيئت‌ها، انتظامات هيئت‌ها، مشاركت زنان در هيئت‌ها و... خواهيم پرداخت.ك

ادامه دارد... ك

نویسنده: اسكندر نجفي